स्पार्क प्लग हेरेर थाहा पाउन सकिन्छ इन्जिनको अवस्था, कुन संकेतले के भन्छ?

पेट्रोल इन्जिन भएका कार वा मोटरसाइकलमा स्पार्क प्लग निकै महत्वपूर्ण पार्ट्स हो। यसले इन्जिनमा इन्धन र हावाको मिश्रण प्रज्वलित गर्न आवश्यक स्पार्क उत्पादन गर्छ। त्यसैले स्पार्क प्लगको अवस्था हेरेर इन्जिनभित्रको दहन प्रक्रिया ठीक छ कि छैन भन्नेबारे केही महत्वपूर्ण संकेत पाउन सकिन्छ।

स्पार्क प्लग निकालेर यसको इलेक्ट्रोड र इन्सुलेटरको अवस्था हेर्दा इन्जिनमा सम्भावित समस्या पहिचान गर्न सहयोग पुग्छ। स्पार्क प्लगमा देखिने विभिन्न संकेतले के जनाउँछन् भन्नेबारे यहाँ उल्लेख गरिएको छ।

सफा र हल्का खैरो रंग देखिएमा

स्पार्क प्लगको इन्सुलेटर हल्का खैरो वा ट्यान रंगको देखिन्छ र इलेक्ट्रोड सफा छ भने सामान्यतया इन्जिनमा कम्बसन प्रक्रिया ठीक रहेको संकेत गर्छ। यस्तो अवस्थामा हावा र इन्धनको मिश्रण तथा इग्निसन प्रक्रिया सामान्य रहेको बुझ्न सकिन्छ।

तेलले भिजेको अवस्थामा

स्पार्क प्लगमा अत्यधिक इन्जिन आयल लागेको वा तेलले भिजेको देखिएमा पिस्टन रिङ, भल्भ सिल वा पीसीभी प्रणालीमा समस्या हुन सक्ने संकेत गर्छ। यस्तो समस्याले इन्जिन मिसफायर हुने, पावर घट्ने र उत्सर्जन बढ्ने समस्या निम्त्याउन सक्छ।

स्पार्क प्लगको ग्याप गलत भएमा

स्पार्क प्लगको इलेक्ट्रोडबीचको दूरी अर्थात् ‘ग्याप’ इग्निसनका लागि महत्वपूर्ण हुन्छ। ग्याप धेरै ठूलो वा सानो भएमा मिसफायर हुने, इन्जिन स्टार्ट गर्न कठिन हुने र पावर घट्ने समस्या आउन सक्छ। त्यसैले निर्माता कम्पनीले तोकेको मापदण्डअनुसार यसको ग्याप जाँच गर्नु आवश्यक हुन्छ।

कालो कार्बन जमेको अवस्थामा

स्पार्क प्लगमा कालो तथा धुवाँजस्तो कार्बनको तह जमेको छ भने इन्जिनमा इन्धन पूर्ण रूपमा नजलेको संकेत हुन सक्छ। अत्यधिक इन्धनयुक्त मिश्रण, एयर फिल्टर जाम हुनु वा फ्युल इन्जेक्टरमा समस्या आउनु यसको सम्भावित कारण हुन सक्छ।

खैरो वा सेतो तह देखिएमा

स्पार्क प्लगमा असामान्य रूपमा खैरो वा सेतो प्रकारको तह देखिनु इन्धनको गुणस्तर वा इन्जिनको कम्बसन प्रक्रियासँग सम्बन्धित समस्या हुन सक्छ। पुरानो प्रकारको लेडयुक्त इन्धन प्रयोग भएका अवस्थामा पनि यस्तो अवशेष देखिन सक्थ्यो। अहिले अधिकांश बजारमा लेडयुक्त पेट्रोल प्रयोग हुँदैन।

अत्यधिक कार्बन जमेको अवस्थामा

स्पार्क प्लगमा अत्यधिक कार्बन जम्दा इन्जिन मिसफायर हुने, स्टार्ट गर्न समस्या आउने तथा इन्जिनको पावर घट्ने हुन सक्छ। यस्तो अवस्थामा फ्युल पम्प, एयर फिल्टर तथा इन्धन–हावा मिश्रण र दहन प्रक्रियामा समस्या छ कि छैन भनेर जाँच गर्नुपर्छ।

अत्यधिक तातिएको संकेत देखिएमा

स्पार्क प्लगमा अत्यधिक तापका कारण इलेक्ट्रोड पग्लिएको वा इन्सुलेटरमा चिरा परेको देखिएमा इन्जिन अत्यधिक तातिरहेको हुन सक्ने संकेत गर्छ। यस्तो अवस्था कुलिङ सिस्टममा समस्या, गलत स्पार्क प्लग वा अन्य इन्जिनसम्बन्धी कारणले हुन सक्छ। समयमै जाँच नगरेमा इन्जिनमा गम्भीर क्षति पुग्न सक्छ।

इन्धनको अक्टेन नमिलेमा

निर्माता कम्पनीले सिफारिस गरेको भन्दा कम अक्टेन भएको पेट्रोल प्रयोग गर्दा इन्जिनमा ‘नकिङ’ हुने तथा दीर्घकालमा इन्जिनका विभिन्न पार्टमा असर पर्न सक्छ। यस्तो समस्या देखिएमा सवारीसाधनका लागि सिफारिस गरिएको अक्टेनको इन्धन प्रयोग गर्नुका साथै इन्जिनको अवस्था जाँच गर्नुपर्छ।

इलेक्ट्रोड घिसिएको वा चिरा परेको अवस्थामा

स्पार्क प्लगको इलेक्ट्रोड असामान्य रूपमा घिसिएको, पग्लिएको वा इन्सुलेटरमा चिरा परेको देखिएमा स्पार्क प्लग मात्र खराब भएको नहुन सक्छ। पिस्टन, भल्भ वा इन्जिनका अन्य यान्त्रिक पार्टमा समस्या भएको संकेत पनि हुन सक्छ। त्यसैले यस्तो अवस्थामा अनुभवी प्राविधिकबाट विस्तृत इन्जिन परीक्षण गराउनु उपयुक्त हुन्छ।

स्पार्क प्लग इन्जिनको स्वास्थ्य बुझ्न उपयोगी संकेतक भए पनि यसको अवस्थाका आधारमा मात्र निश्चित रूपमा समस्या पहिचान गर्न सकिँदैन। असामान्य अवस्था देखिएमा कम्प्रेसन, इग्निसन, इन्धन आपूर्ति र कुलिङ सिस्टमलगायतका अन्य पक्षसमेत जाँच गर्नु आवश्यक हुन्छ।