स्कुटरमा मोटरसाइकल जस्तो गियर किन हुँदैन? सुविधा र प्रविधिको रोचक कारण

शहरका सडकहरूमा स्कुटर सबैभन्दा धेरै प्रयोग हुने सवारी साधनमध्ये एक बनेको छ । दैनिक काम, पसल वा छोटो दूरीको यात्राका लागि स्कुटरलाई अत्यन्त सुविधाजनक विकल्पका रूपमा प्रयोग भइरहेको छ । हल्का र ट्राफिकमा सहज रूपमा चलाउन सकिने भएकाले स्कुटरको लोकप्रियता दिनप्रतिदिन बढिरहेको छ। तर धेरै मानिसको मनमा एउटा जिज्ञासा भने रहिरहन्छ स्कुटरमा मोटरसाइकलजस्तो गियर किन हुँदैन?

वास्तवमा यसको मुख्य कारण स्कुटरमा प्रयोग हुने विशेष प्रकारको ट्रान्समिसन सिस्टम हो । अधिकांश आधुनिक स्कुटरहरू निरन्तर परिवर्तनशील ट्रान्समिसन सिस्टम अर्थात् सिभिटीमा आधारित हुन्छ । यो अटोमेटिक ट्रान्समिसन सिस्टम हो जसमा मोटरसाइकलमा जस्तो म्यानुअल गियर हुँदैन।

सिभिटी सिस्टममा दुईवटा पुली र एउटा बेल्ट प्रयोग गरिएको हुन्छ । जब चालकले एक्सेलेरेटर घुमाउँछ, इन्जिनको गति बढेसँगै पुलीहरू स्वतः फैलिने र संकुचित हुने गर्छ । त्यसअनुसार बेल्टको स्थान परिवर्तन हुन्छ र गियर अनुपात स्वतः परिवर्तन हुन्छ। यस प्रक्रियाले कुनै झट्का बिना सहज र स्थिर गतिमा सवारी चल्न मद्दत गर्छ। चालकले क्लच थिचेर गियर परिवर्तन गर्नुपर्ने झन्झट हुँदैन, केवल एक्सेलेरेटर घुमाउँदा नै स्कुटर सहज रूपमा अगाडि बढ्छ।

स्कुटरको डिजाइन पनि यही सिस्टमसँग मेल खाने गरी बनाइएको हुन्छ। प्रायः स्कुटरमा १०० देखि १५० सिसीसम्मका साना इन्जिन प्रयोग गरिन्छ, जुन मुख्यतः शहरभित्रको कम गतिमा चल्ने यात्राका लागि उपयुक्त हुन्छ। यस्तो अवस्थामा सिभिटी सिस्टमले इन्जिनलाई कम आरपीएममा राखेर सहज गति र इन्धनको बचत सुनिश्चित गर्छ। यदि स्कुटरमा मोटरसाइकलजस्तो गियर सिस्टम राखिएको भए यसको तौल, लागत र मर्मतसम्भार सबै बढ्ने सम्भावना हुन्थ्यो।

स्कुटरमा गियर नहुनुको अर्को प्रमुख कारण प्रयोगकर्ताको सुविधा हो। स्कुटरहरू विशेष गरी महिला, युवा, नयाँ चालक र पारिवारिक प्रयोगकर्तालाई लक्षित गरेर डिजाइन गरिएका हुन्छ । शहरको ट्राफिकमा बारम्बार रोकिनु र अगाडि बढ्नु पर्ने अवस्था सामान्य हुन्छ। यस्तो अवस्थामा हरेक पटक क्लच थिचेर गियर फेर्नु चालकका लागि झन्झटिलो र थकाइलाग्दो हुन सक्छ।

सिभिटी सिस्टमका कारण चालकले केवल ब्रेक र एक्सेलेरेटरमा मात्र ध्यान दिनुपर्छ। यसले सवारी चलाउन अझ सजिलो बनाउँछ र ध्यान विचलित हुने सम्भावना पनि कम गर्छ। सिभिटी सिस्टमको अर्को फाइदा यसको कम मर्मतसम्भार हो। मोटरसाइकलमा चेन, स्प्रोकेट र क्लच प्लेट जस्ता भागहरू समयसँगै बिग्रिन सक्छ, तर स्कुटरमा प्रयोग हुने बेल्ट र रोलरहरू सामान्यतया २० हजारदेखि ३० हजार किलोमिटरसम्म टिक्न सक्छ ।

मोटरसाइकलमा भने गियर आवश्यक हुन्छ, किनभने तिनमा प्रयोग हुने इन्जिन शक्तिशाली हुन्छ। फरक–फरक गियरका कारण चालकले इन्जिनको शक्ति अनुसार गति नियन्त्रण गर्न सक्छ। उकालो बाटोका लागि कम गियर र राजमार्गका लागि उच्च गियर प्रयोग गरिन्छ। तर स्कुटरको उद्देश्य फरक हुन्छ यसलाई सहजता, आराम र दैनिक प्रयोगलाई ध्यानमा राखेर बनाइएको हुन्छ।