भारतले बनायो सुपर-फास्ट सोडियम-आयाेन ब्याट्री, चीनको लिथियम प्रभुत्वलाई चुनौती

भारतले लिथियममा चीनको निर्भरता घटाउने दिशामा ठूलो सफलता पाएको छ। बेंगलुरुस्थित जवाहरलाल नेहरू सेन्टर फर एडभान्स्ड साइन्टिफिक रिसर्चका वैज्ञानिकहरूको एक समूहले सुपर-फास्ट चार्जिङ क्षमतायुक्त सोडियम-आयाेन ब्याट्री विकास गरेको दाबी गरेका छन् ।

अनुसन्धान टोलीका अनुसार, उक्त ब्याट्रीले केवल ६ मिनेटमै ८० प्रतिशतसम्म चार्ज गर्न सक्ने र यसको चार्ज साइकल ३ हजार भन्दा बढी रहेको दाबी छ। सो ब्याट्री नासिकोन आधारित इलेक्ट्रोकेमिकल पोलिएनियोनिक प्रविधिमा आधारित छ, जसले परम्परागत सोडियम ब्याट्रीभन्दा उत्कृष्ट प्रदर्शन दिन सक्छ।

लिथियम-आयाेन ब्याट्री निर्माणमा प्रयोग हुने लिथियम, कोबाल्ट, निकल र तामा जस्ता तत्व दुर्लभ र महँगाे हुन्छ र लिथियमको आपूर्तिमा चीनको प्रभुत्व छ । यस्तो अवस्थामा, भारतमा विकास गरिएको सोडियम-आयाेन ब्याट्री कम लागत, उच्च उपलब्धता र सुरक्षित ढुवानी जस्ता फाइदाका कारण लिथियमको उपयुक्त विकल्प बन्न सक्ने अनुमान गरिएको छ ।

यद्यपि, सोडियम ब्याट्रीको ऊर्जा घनत्व लिथियमभन्दा कम हुने र सो प्रविधि अझै प्रारम्भिक चरणमा रहेको वैज्ञानिकहरूको भनाइ छ। तर समयसँगै यसको व्यावसायिक प्रयोगको सम्भावना बलियो बन्दै गएको छ।