वर्षायाममा यसरी गरौ ईभी सुरक्षा : सानो सावधानी, ठूलो सुरक्षा

नेपालमा मनसुन सुरु भएसँगै धेरै स्थानमा अचानक भारी वर्षा, सडकमा पानी जम्ने, डुबान, बाढी तथा पहिरो जस्ता चुनौतीहरू देखा पर्न सक्छन्। यस्ता अवस्थाले सबै प्रकारका सवारी साधनलाई असर गर्न सक्छन्, तर ईभी (विद्युतीय सवारी साधन) मा रहेको उच्च भोल्टेज (High Voltage) प्रणाली, ब्याट्री, विद्युतीय कनेक्टर तथा इलेक्ट्रोनिक कम्पोनेन्टहरूको दीर्घकालीन सुरक्षा सुनिश्चित गर्न थप सावधानी अपनाउनु आवश्यक हुन्छ। यद्यपि आधुनिक ईभीहरू वर्षा र सामान्य पानीको अवस्थालाई ध्यानमा राखेर डिजाइन गरिएका हुन्छन्, तर अत्यधिक डुबान, बाढी वा गलत प्रयोगले अनावश्यक जोखिम र क्षति निम्त्याउन सक्छ।

वर्षायाममा केही साना तर महत्वपूर्ण सावधानीहरू अपनाउँदा आफ्नो ईभीलाई सुरक्षित राख्न, अनपेक्षित मर्मत खर्चबाट बच्न तथा यात्रालाई अझ सुरक्षित र विश्वसनीय बनाउन सकिन्छ। त्यसैले भारी वर्षा वा बाढीको समयमा गाडी चलाउँदा, चार्ज गर्दा वा पार्क गर्दा निम्न सुरक्षा सुझावहरू अवश्य पालना गर्नुहोस्।

चार्जिङ गर्दा विशेष सावधानी अपनाउनुहोस्
भारी वर्षाको समयमा ईभी चार्ज गर्नु अघि चार्जिङ पोर्ट (Charging Port), चार्जिङ गन (Charging Connector) तथा केबल सफा, सुख्खा र कुनै क्षति नभएको सुनिश्चित गर्नुहोस्। चार्जिङ पोर्टमा पानी, हिलो, धुलो वा अन्य बाह्य वस्तु प्रवेश गरेको छ कि छैन भनेर एकपटक निरीक्षण गर्नुहोस्। यदि पोर्ट वा चार्जिङ गन भिजेको देखिएमा तुरुन्तै चार्ज नगरी प्राकृतिक रूपमा सुक्न दिनुहोस् वा सफा, सुख्खा कपडाले बाहिरी भाग मात्र पुछ्नुहोस् ।

चार्जिङ पोर्टभित्र कुनै वस्तु हाल्ने, हावाले फुक्ने वा आफैं सफा गर्ने प्रयास नगर्नुहोस्। चार्जिङका क्रममा चार्जर, प्लग र केबललाई पानी जम्ने स्थानमा नराख्नुहोस् तथा क्षतिग्रस्त, च्यातिएको वा पानीमा डुबेको चार्जिङ उपकरण प्रयोग नगर्नुहोस्। यदि चार्जिङको क्रममा असामान्य चेतावनी सन्देश, स्पार्क, जलेको गन्ध वा चार्जिङ प्रक्रिया असामान्य रूपमा रोकिएमा चार्जिङ तुरुन्त बन्द गरी आधिकारिक सर्भिस सेन्टरसँग सम्पर्क गर्नुहोस्। सही तरिकाले र सुरक्षित वातावरणमा चार्ज गर्नु नै ईभीको विद्युतीय प्रणाली, ब्याट्री तथा चार्जिङ उपकरणको दीर्घकालीन सुरक्षा सुनिश्चित गर्ने सबैभन्दा महत्वपूर्ण उपाय हो।

गाडीलाई सुरक्षित स्थानमा पार्क गर्नुहोस्
भारी वर्षा वा बाढीको पूर्वानुमान भएमा आफ्नो ईभीलाई सकेसम्म अग्लो, सुरक्षित तथा डुबानको जोखिम कम भएको स्थानमा पार्क गर्नुहोस्। पार्किङ स्थान छनोट गर्दा नदी, खोला, नाला, अन्डरपास, बेसमेन्ट पार्किङ, होचा सडक तथा विगतमा पानी जम्ने वा डुबान हुने क्षेत्रहरूबाट टाढा रहनुहोस्। सम्भव भएसम्म मौसमको पूर्वानुमान हेरेर गाडीलाई जोखिमयुक्त स्थानमा लामो समयसम्म पार्क नगर्नुहोस्। यदि लगातार वर्षा भइरहेका बेला पार्किङ स्थानमा पानी जम्न वा पानीको सतह बढ्न थालेको देखिएमा, आफ्नो व्यक्तिगत सुरक्षा सुनिश्चित गर्दै समयमै गाडीलाई सुरक्षित स्थानमा सार्नुहोस्। पानी गाडीको तल्लो भाग (Underbody) वा उच्च भोल्टेज ब्याट्री (High Voltage Battery) रहेको क्षेत्रमा पुग्ने जोखिम देखिएमा गाडी स्टार्ट गर्ने वा त्यहीँबाट निकाल्ने प्रयास नगर्नुहोस्। साथै, बाढीको पानी घटेपछि पनि गाडी तुरुन्त सञ्चालन वा चार्ज नगरी आधिकारिक सर्भिस सेन्टरबाट आवश्यक प्राविधिक निरीक्षण गराउनु उचित हुन्छ। सही स्थानमा समयमै पार्क गर्नुले ईभीको ब्याट्री, विद्युतीय प्रणाली तथा अन्य महत्वपूर्ण कम्पोनेन्टहरूलाई बाढीजन्य क्षतिबाट जोगाउन महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छ।

मौसमको जानकारी लिएर मात्र यात्रा गर्नुहोस्
नेपालको वर्षायाममा मौसम केही मिनेटमै परिवर्तन हुन सक्छ। विशेष गरी राजमार्ग, पहाडी सडक तथा तराईका डुबान हुने क्षेत्रमा अचानक भारी वर्षा, बाढी, पहिरो, सडक अवरुद्ध हुने वा पानी जम्ने अवस्था सिर्जना हुन सक्छ। त्यसैले लामो यात्रा सुरु गर्नु अघि मौसमको पूर्वानुमान, यात्रा गर्ने मार्गको सडक अवस्था तथा सम्भावित बाढी वा पहिरोको जोखिमबारे जानकारी लिनुहोस् ।

यात्रा गर्दा वैकल्पिक मार्गको योजना पनि तयार राख्नु उपयुक्त हुन्छ। यदि गन्तव्य वा बाटोमा अत्यधिक वर्षा, डुबान वा पहिरोको चेतावनी जारी भएको छ भने यात्रा केही समयका लागि स्थगित गर्नु नै सुरक्षित निर्णय हो। ईभी प्रयोगकर्ताले विशेष रूपमा आफ्नो गाडीको ब्याट्री चार्ज (State of Charge) पर्याप्त रहेको सुनिश्चित गर्नुपर्छ, ताकि सडक अवरोध, ट्राफिक जाम वा वैकल्पिक मार्ग प्रयोग गर्नुपरे पनि यात्रा सुरक्षित रूपमा पूरा गर्न सकियोस्। सही योजना, पर्याप्त चार्ज र मौसमको जानकारीले वर्षायाममा ईभी यात्रा अझ सुरक्षित, सहज र विश्वसनीय बनाउँछ।

डुबान भएको सडकमा प्रवेश नगर्नुहोस्
नेपालको वर्षायाममा सडकमा जमेको पानीमुनि खाल्डाखुल्डी, खुला ढल, भासिएको सडक वा तीव्र पानीको बहाव लुकेको हुन सक्छ, जुन बाहिरबाट सहजै देखिँदैन। त्यसैले पानीको गहिराइ अनुमान गरेर जोखिम नलिनुहोस्। यदि अगाडिका सवारी साधन फर्किरहेका छन्, स्थानीय प्रशासनले सडक बन्द गरेको छ, वा पानीको बहाव तीव्र देखिन्छ भने त्यस्तो सडक प्रयोग नगरी सुरक्षित वैकल्पिक मार्ग रोज्नुहोस् वा पानी घटेपछि मात्र यात्रा गर्नुहोस्।

विशेष गरी, पानीको सतह टायरको बीच भाग (Wheel Hub) सम्म वा त्यसभन्दा माथि पुगेको देखिएमा सकेसम्म ईभी गाडी त्यस्तो स्थानबाट नचलाउनुहोस्। यस्तो अवस्थामा सडकको वास्तविक अवस्था देखिँदैन र गाडी तथा यात्रुको सुरक्षामा अनावश्यक जोखिम बढ्न सक्छ। कुनै पनि गन्तव्यभन्दा तपाईंको सुरक्षा बढी महत्वपूर्ण हुन्छ। केही समय पर्खिनु वा अर्को बाटो रोज्नुले सम्भावित दुर्घटना, सवारी साधनमा क्षति तथा अनावश्यक मर्मत खर्चबाट बचाउन मद्दत गर्दछ।

बाढीमा फसेको ईभी: यस्तो अवस्थामा के गर्ने ?
यदि बाढी वा पानीको सतह बढेर गाडी सुरक्षित स्थानमा सार्न सम्भव छैन भने, समय मिलेसम्म हाई भोल्टेज सेफ्टी (सर्भिस) प्लग र १२V ब्याट्रीको नेगेटिभ टर्मिनल डिस्कनेक्ट गर्नुहोस्। यसले हाई भोल्टेज ब्याट्रीको आन्तरिक विद्युत् आपूर्ति बन्द गर्न मद्दत गर्ने भएकाले सम्भावित क्षति कम हुन सक्छ। यो आधारभूत जानकारी प्रत्येक ईभी प्रयोगकर्ताले जान्नु अत्यन्तै उपयोगी हुन्छ।

यदि बाढी वा पानीको सतह बढेका कारण आफ्नो ईभी सुरक्षित स्थानमा सार्न सम्भव छैन भने, सबैभन्दा पहिले आफ्नो र परिवारको सुरक्षालाई प्राथमिकता दिनुहोस्। यदि अवस्था सुरक्षित छ र तपाईंलाई प्रक्रिया थाहा छ भने, मिलेसम्म हाई भोल्टेज सेफ्टी (सर्भिस) प्लग र १२V ब्याट्रीको नेगेटिभ टर्मिनल डिस्कनेक्ट गर्नुहोस्। यसले High Voltage प्रणालीलाई निष्क्रिय (Isolate) गर्न सहयोग गर्ने भएकाले सम्भावित सर्ट सर्किट, विद्युतीय जोखिम तथा केही विद्युतीय कम्पोनेन्टमा हुन सक्ने क्षति कम गर्न मद्दत पुग्न सक्छ।

यो प्रक्रिया पानीभित्र उभिएर वा जोखिमपूर्ण अवस्थामा नगर्नुहोस्। यदि सुरक्षित रूपमा गर्न सम्भव छैन भने, गाडीलाई नछोई सुरक्षित स्थानमा जानुहोस् र अधिकृत सेवा केन्द्र वा रोडसाइड सहायता टोलीलाई सम्पर्क गर्नुहोस्।

High Voltage Battery : उच्च भोल्टेज ब्याट्रीमा विशेष सावधानी
बाढी वा डुबानमा परेको ईभीलाई पुनः स्टार्ट गर्ने, चार्ज गर्ने वा चलाउने प्रयास नगर्नुहोस्। गाडीलाई सुरक्षित स्थानमा राखी अधिकृत (Authorized) ईभी सेवा केन्द्र मा अनिवार्य रूपमा विस्तृत निरीक्षण गराउनुहोस्। साथै, बीमा कम्पनीलाई तुरुन्त जानकारी दिई आवश्यक निरीक्षण र दाबी (Claim) प्रक्रिया अगाडि बढाउनुहोस्।

यदि बीमा कम्पनीले उच्च भोल्टेज ब्याट्री मर्मत गर्ने प्रस्ताव राखेमा, भविष्यको सुरक्षा, विश्वसनीयता र वारेन्टीमा कुनै असर नपर्ने भन्ने अधिकृत सेवा केन्द्र वा निर्माता कम्पनीबाट आधिकारिक पुष्टि नभएसम्म त्यस्तो मर्मत स्वीकार नगर्नुहोस्।

उच्च भोल्टेज ब्याट्री विद्युतीय सवारीसाधनको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण र संवेदनशील भाग हो। गलत वा मापदण्डविपरीत गरिएको मर्मतले तत्काल समस्या नदेखिए पनि भविष्यमा विद्युतीय खराबी, आगलागीको जोखिम, कार्यसम्पादनमा कमी तथा वारेन्टीसम्बन्धी जटिलता निम्त्याउन सक्छ।

त्यसैले निर्माता कम्पनीले तोकेको मापदण्ड र अधिकृत सेवा केन्द्रको सिफारिस अनुसार मात्र उच्च भोल्टेज ब्याट्रीको मर्मत वा प्रतिस्थापन गर्नु नै सुरक्षित, भरपर्दो र दीर्घकालीन समाधान हो। सुरक्षासँग सम्बन्धित विषयमा सम्झौता नगर्नुहोस्।

सही समयमा अपनाइएको सानो सावधानीले ठूलो क्षति र अनावश्यक खर्चबाट जोगाउन सक्छ।

• केपी पोखरेल