सडकमा बढी दुर्घटना हुने स्थान (Black Spot) : जोखिम र जोगिने उपायहरू

बढी दुर्घटना हुने स्थान (Black Spot) भन्नाले सडकको त्यो विशेष खण्ड वा क्षेत्रलाई जनाउँछ, जहाँ गम्भीर प्रकृतिका सवारी दुर्घटना नियमित रूपमा दोहोरिने गर्दछ । चालकले सामान्य स्थान भन्दा धेरै बढी सावधानी अपनाउनुपर्ने जोखिमयुक्त सडक क्षेत्रलाई नै ब्ल्याक स्पट भनिन्छ ।

ट्राफिक नियमानुसार, यस्ता स्थानहरूको पहिचान विगत ३ देखि ५ वर्षको अवधिमा त्यहाँ भएका दुर्घटनाको संख्या, त्यसले निम्त्याएको गम्भीरता (गम्भीर घाईते वा मृत्यु) तथा दुर्घटनाको पुनरावृत्तिका आधारमा गरिन्छ । यसरी तथ्यांक र वैज्ञानिक मापदण्डका माध्यमबाट चिनिएका ब्ल्याक स्पटहरू सडक सुरक्षाका दृष्टिले सर्वाधिक संवेदनशील क्षेत्र मानिन्छन् । यी स्थानहरू सडकको खराब डिजाइन, अत्यधिक मोड, अपर्याप्त संकेत वा चालकहरूको गम्भीर लापरबाहीका कारण उच्च जोखिमयुक्त बनेका हुन्छन् ।

ब्ल्याक स्पटहरूमा सवारी चलाउँदा चालकले विशेष सतर्कता अपनाउनु अनिवार्य हुन्छ । तपाई पनि दुर्घटना टार्नका लागि निम्न बुँदाहरूमा सदैव ध्यान दिनुहोस् :

ब्ल्याक स्पटको पहिलो नियम हो - गति नियन्त्रण । तीव्र गति, यहाँ दुर्घटनाको सबैभन्दा ठूलो कारक हो । ब्ल्याक स्पट नजिक पुग्नेबित्तिकै सडकमा तोकिएको गति सीमालाई कडाइका साथ पालना गर्नुहोस् । गति कम हुँदा प्रतिक्रिया समय बढ्छ, आकस्मिक ब्रेक प्रभावकारी हुन्छ र सवारी नियन्त्रणमा रहन्छ ।

अगाडिको सवारी साधनसँग सधैँ पर्याप्त सुरक्षित दूरी कायम गर्नुहोस् । आकस्मिक ब्रेक लगाउनु पर्दा दुर्घटनाबाट बच्न यो आवश्यक छ ।

सवारी चलाउँदा मोबाइल फोन प्रयोग गर्ने, खानेकुरा खाने, हेडफोन प्रयोग गर्ने वा अन्यत्र ध्यान दिने जस्ता गतिविधिहरूबाट पूर्ण रूपमा टाढा रहनुहोस् । तपाईंको पूर्ण एकाग्रता सडकमा मात्र हुनुपर्छ ।

सडक छेउमा राखिएका साँघुरा मोड, उकालो, ओरालो, चिप्लो सडक, बजार तथा विद्यालय क्षेत्र जस्ता सबै चेतावनी चिन्हहरूलाई ध्यानपूर्वक पालना गर्नुहोस् ।

सधैँ आफ्नो लेनमा मात्र सवारी चलाउनुहोस् । मोड भएको ठाउँ वा विपरीत दिशाबाट सवारी आउन सक्ने ब्ल्याक स्पट क्षेत्रमा ओभरटेक गर्ने जोखिमपूर्ण प्रयास नगर्नुहोस् । जथाभावी ओभरटेक गर्दा दृष्य अवरुद्ध हुन्छ, विपरीत दिशाबाट आउने सवारी देखिँदैन र मोडमा सन्तुलन बिग्रन सक्छ । आफू र अरूको जीवन बचाउन जथाभावी ओभरटेक नगर्नुहोस् ।

वर्षा, कुहिरो वा हिउँ परेको बेला दृष्यता (Visibinility) कम हुन्छ । यस्तो अवस्थामा हेडलाइट बाल्नुहोस् र गाडीको गति सामान्य भन्दा धेरै कम गर्नुहोस् ।

लामो यात्रामा थकाइ लागेमा वा निद्रा आएमा सुरक्षित स्थानमा रोकेर आराम गर्नुहोस् । थकित अवस्थामा सवारी चलाउनु नशालु पदार्थ सेवन गरेर चलाउनु जत्तिकै खतरनाक हुन्छ ।

यात्रा गर्नुअघि ब्रेक, टायर, हेडलाइट र इन्डिकेटर जस्ता महत्त्वपूर्ण भागहरू जाँच गर्नुहोस् ।

लागु पदार्थ तथा मादक पदार्थ सेवन गरेर ब्ल्याक स्पटमा मात्र होइन, कहिले पनि सवारी नचलाउनुहोस् । यो नियमको कडाइका साथ पालना गर्नुहोस् ।

Black Spot त्यस्ता सडक क्षेत्र हुन् जहाँ 'एक सेकेन्डको त्रुटि, जीवनभरको पश्चाताप' बन्न सक्छ ।

चालकको सानो सतर्कता, गति नियन्त्रण, ट्राफिक ईशारा तथा संकेतको पालना र अनुशासनले ठूलो दुर्घटना रोक्न सक्छ । सडक सुरक्षा कुनै सरकारी नियम मात्र नभई हरेक चालकको व्यक्तिगत जिम्मेवारी पनि हो ।

तपाईंको सानो सतर्कताले परिवार, यात्रु र समाज सबैलाई सुरक्षित राख्छ ।

–प्र.ब.ना.नि. बिष्णु थापा
प्रमुख–जिल्ला ट्राफिक प्रहरी कार्यालय, सिन्धुपाल्चोक