सडकमा ब्रेक र मोडको सन्तुलन: सानो हतारो, जीवनभरको पछुतो

सवारी दुर्घटनाको एउटा प्रमुख र बिर्सन नहुने कारण भनेको चोक, शाखा सडक वा गल्लीबाट मुख्य सडकमा निस्कँदा आवश्यक सावधानी नअपनाउनु हो । धेरै चालकहरूमा मुख्य सडकमा निस्कने बेला  “रोक, हेर र जाऊ” जस्तो आधारभूत नियमलाई बेवास्ता गर्दै स्याट्टै बाटो काट्ने घातक प्रवृत्ति देखिन्छ । यस्तो हतारोले पछाडिबाट आइरहेका सवारीसाधनलाई प्रतिक्रिया दिने समय नै दिदैन, जसका कारण भयावह दुर्घटनाहरु निम्तिने गरेका छन् ।

विशेषगरी मोटरसाइकलमा बालबालिका बोकेर यात्रा गर्दा यस्तो लापरबाहीले झन् गम्भीर रुप लिन सक्छ । त्यसैले, तपाईले आफ्नो यात्रा अनि गन्तव्य तय गर्दा निम्न सुरक्षा सावधानीहरू अनिवार्य रूपमा पालना गर्नुहोस् :

१. “रोक, हेर, जाऊ” नियमः सुरक्षाको पहिलो शर्त

धेरै चालकहरूले शाखा सडकबाट मुख्य सडकमा निस्कँदा यो आधारभूत नियमलाई पूर्णतः बेवास्ता गरेको पाइन्छ । चोक वा मुख्य सडकमा निस्कँदा सधैं पूर्ण रूपमा रोकिनुहोस् । दायाँ र बायाँ दुवैतर्फबाट आइरहेका सवारी साधनको गति र दूरीको आँकलन गर्नुहोस् । केवल गति कम गर्नु पर्याप्त हुँदैन। दायाँ–बायाँ राम्ररी हेरेर सुरक्षित भएपछि मात्र अघि बढ्नुहोस् ।

२. संकेत (Indicators) को सही र समयमै प्रयोग गर्नुहोस्

हाम्रा सडकमा अर्को ठूलो समस्या भनेको 'इन्डिकेटर' को प्रयोग नगर्नु वा ढिलो गर्नु हो ।  सवारी मोड्नु भन्दा कम्तीमा ३० देखि ५० मिटर अगाडि नै संकेत दिनुहोस् । अचानक संकेत दिँदा पछाडिबाट आइरहेको सवारी चालकले निर्णय लिन पाउँदैन र 'रियर-इन्ड' (पछाडिबाट ठोक्किने) दुर्घटना हुन्छ । त्यस्तै, संकेत दिइसकेपछि पनि ऐना (Mirror) मा पछाडिको सवारीको अवस्था सुनिश्चित गरेर मात्र मोडिनुहोस् ।

३. अचानक मोडिने वा स्याट्टै बाटो काट्ने बानी त्याग्नुहोस्

हतारमा अचानक सडक काट्दा मुख्य सडकमा तीव्र गतिमा आइरहेका सवारीले आकस्मिक ब्रेक लगाउनुपर्ने हुन्छ । यसले गर्दा पछाडिबाट आउने अन्य सवारीहरू एकआपसमा ठोक्किने (Rear-end Collision) जोखिम उच्च रहन्छ । सडकमा छिर्दा सधैँ बिस्तारै र निश्चित कोणमा मात्र प्रवेश गर्नुहोस् । हतारमा स्याट्टै सडक काट्दा पछाडिबाट आउने सवारीलाई प्रतिक्रिया दिने समय मिल्दैन । यस्तो बानीले ठक्करको सम्भावना अत्यधिक बढाउँछ ।

४. चोक र  तीखा मोड (Blind Spots) मा सतर्कता

धेरैजसो दुर्घटनाहरू चोक र त्यस्ता मोडहरूमा हुन्छन् जहाँबाट अर्को दिशाको सवारी देखिँदैन । चोक वा मोड नजिकिँदै गर्दा गति घटाउनुहोस् र दृष्यता (भिजिविलिटी) कम भएको ठाउँमा हर्नको प्रयोग गरी  आफ्नो उपस्थितिको जानकारी दिनुहोस् । उच्च गतिमा मोड्दा सवारीको सन्तुलन बिग्रने र दुर्घटना हुने खतरा सधैँ रहन्छ ।

५. बालबालिका र संवेदनशील क्षेत्रमा बढी सतर्कता

बालबालिका साथमा हुँदा अझ संयमित भएर सवारी चलाउनुहोस् । अचानक ब्रेक वा मोडले उनीहरूलाई गम्भीर शारीरिक चोट पुर्‍याउन सक्छ । विद्यालय क्षेत्र, अस्पताल, बजार वा आवासीय इलाकामा सधैं कम गतिमा र उच्च सतर्कताका साथ सवारी चलाउनुहोस् ।

६. प्राथमिकताको नियम बुझौँ

कानुनी रूपमा मुख्य सडकमा चलिरहेका सवारीलाई पहिलो प्राथमिकता हुन्छ । शाखा सडकबाट आउनेले जहिले पनि मुख्य सडकका सवारीलाई बाटो छोड्नुपर्छ । तर, 'पहिले म निस्कन्छु' भन्ने भन्ने अहम् त्याग्नुहोस् ।  सडकमा तपाईंको अधिकार मात्र होइन, जिम्मेवारी पनि छ । मुख्य सडकमा निस्कँदा तपाईंले दिने ५ सेकेन्डको धैर्यताले कसैको जीवनभरको खुसी जोगाउन सक्छ ।

७. धैर्य र अनुशासन अपनाउनुहोस्

छिटो पुग्ने हतारोले जोखिम बढाउँछ । केही सेकेन्ड बचाउन खोज्दा जीवनभरको क्षति हुन सक्छ । धैर्य नै सुरक्षित यात्राको आधार हो ।

सडक सुरक्षा केवल ट्राफिक प्रहरीको जिम्मेवारी होइन, यो हरेक चालकको नैतिक र कानुनी दायित्व हो । शाखा सडकबाट निस्कँदा देखाउने संयमता, समयमै दिइने सही संकेत र परिस्थतिको सही मूल्यांकनले धेरै दुर्घटना रोक्न सकिन्छ । याद राख्नुहोस्, घरमा तपाईंको कोही पर्खिरहेको छ । त्यसैले, गतिमा भन्दा सुरक्षामा विश्वास गरौँ ।

ट्राफिक नियम जानौं पनि, मानौं पनि ।

• प्र.ब.ना.नि. बिष्णु थापा

प्रमुख - जिल्ला ट्राफिक प्रहरी कार्यालय, सिन्धुपाल्चोक