बजेटपछि एसेम्बल उद्योगमा देखियो क्रेज, यी तीन कम्पनीको प्लान्ट आउँदै

आर्थिक वर्ष २०७९/८० को वार्षिक बजेटमा एसेम्बल उद्योगलाई सरकारले विभिन्न छुट र सहुलियत प्रदान गर्ने नीति लिएपछि व्यवसायीले यस्ता उद्योगमा लगानी गर्ने तत्परता देखाएका छन् । बजेट सार्वजनिक भएको केही दिन वित्न नपाउँदै कोरियन कम्पनी मोट्रेक्सलाई इलेक्ट्रिक भेइकल उत्पादन गर्न सरकारले अनुमति दिएको छ भने भेस्पा र अप्रिलिया स्कुरको नेपालका लागि आधिकारिक वितरक एमभी दुगड समुहले प्लान्ट लगाएर स्वदेशमै यी ब्रान्डका स्कुटर उत्पादन गर्ने उद्घोष गरेको छ । मोट्रेक्स यसअघि पनि स्वदेशमा प्लान्ट लगाएर सवारीसाधन एसेम्बल गर्ने भन्दै चर्चामा आएको कम्पनी हो ।

यसैगरी मोटरहेड र टारो ब्रान्डको मोटरसाइकल आयात गरी कारोबार गर्दै आइरहेको एसजी ग्रुपले पनि एउटै उद्योगबाट विद्युतीय गाडीदेखि कम्वसन इन्जिनयुक्त गाडी र मोटरसाइकल एसेम्बल गर्ने गरी उद्योग दर्ता गरेको छ । उक्त उद्योगमा ३ अर्व लगानी गर्ने कम्पनीले बताएको छ ।

बजेटमा सरकारले स्वदेशमै एसेम्बल उद्योग लगाउन प्रोत्साहन गर्ने भन्दै केही नयाँ प्रावधानहरु थप गरेको छ । जसअन्तर्गत यस्ता उद्योगले आर्जन गरेको मुनाफामा ५ वर्षसम्म ४० प्रतिशतका दरले सहुलियत दिनेदेखि ५० वर्षसम्मका लागि जग्गा भाडामा लिन पाउने र १० करोडको विद्युत खपतमा छुट तथा भन्सार र अन्तःशुल्कमा पनि राम्रै छुटको प्याकेज उपलब्ध गराउने व्यवस्था मिलाएको छ । मोटरसाइकलमा भने यसअघिकै व्यवस्थालाई निरन्तरता दिएको सरकारले इलेक्ट्रिक कार र टु ह्विलरमा छुट्टाछुट्टै प्रावधान राखेको छ ।

हाल नेपालमा बाजज र टीभीएस आफ्नै प्लान्टबाट मोटरसाइकल एसेम्बल गरिरहेका छन् भने यामाहा, हिरो, होन्डा र सुजुकी लगायत अन्य टु ह्विलर कम्पनीले प्लान्ट लगाउन तयारी गरिरहेका छन् । चारपाङ्ग्रेतर्फ हुन्डाई गाडीको आधिकारिक वितरक लक्ष्मी इन्टरकन्टिनेन्टले यसअघि नै यस्तो उद्योग दर्ता गरिसकेको छ ।

अवसर र चुनौती
कुनै पनि उद्योग लगाउनु अघि सो उद्योगले उत्पादन गर्ने बस्तुको बजार सम्भावना सबैभन्दा महत्वपूर्ण विषय हो । यसमा पनि तत्कालको बजार अबस्था र भविष्यमा बिस्तार हुनसक्ने बजार सम्भावनालाई व्यवसायीले मिहिन अध्ययन गरेर मात्र लगानी गर्ने निर्णय लिन्छन् । यदि सरकारले एसेम्बलका लागि भारी मात्रामा छुट र सहुलियत प्रदान गरेर सवारीसाधनको मूल्य सस्तो पार्न सक्यो भने भोलिका दिनमा यस्ता गाडीको माग बढ्न सक्ने अनुमान लगाएर यस्ता उद्योग खुल्न सक्ने आधार देखिन्छ । यसका लागि सरकारले सबैभन्दा पहिले आवधिक योजना बनाउनु जरुरी छ । वर्षमै ३÷३ पटक नीतिगत परिवर्तन हुने अहिलेको अवस्थामा तत्कालै यो विषयमा सरकारले ठूलै निर्णय लिनसक्ने सम्भावना पनि देखिँदैन ।

यस्ता उद्योगले एसेम्बल गर्ने सवारीसाधनमा लाग्ने पार्टपुर्जाको उत्पादन स्वदेशमै उत्पादन हुने वातवरण सिर्जना हुनु अर्को महत्वपूर्ण पक्ष हो । सबै सामान विदेशबाट आयात गरेर स्वदेशमा जोडजाड मात्र गर्ने हो भने यसले एसेम्बलको औचित्यलाई कुनै पनि कोणबाट पुष्टि गर्ने छैन । यसरी लगाइएको उद्योगले उपभोक्ता र राज्य दुबै पक्षलाई फाइदा पुग्ने देखिँदैन । यस्तो उद्योगले केही संख्यामा रोजगारी दिने वाहेक अन्य कुनै पनि पक्षमा भ्यालू एड नगर्ने स्पष्ट देखिन्छ ।

एसेम्बल हुँदै उत्पादनको चरणमा जानेगरी योजना बनाउन सकिएको खण्डमा भने यसले अन्ततः उपभोक्ता, राज्य र व्यवसायी तिनवटै पक्षलाई फाइदा पुग्नेछ । यसका लागि सबैभन्दा पहिले स्पेयर पार्ट्स तथा कम्पोनेन्टको उत्पादन स्वदेशमै उत्पादन शुरु हुनु जरुरी हुन्छ । यसो गर्न सकिए यस्ता पार्ट्स उत्पादन गर्ने दर्जनौ उद्योग नेपालमा खुल्ने र यसले ठूलो संख्यामा रोजगारी सिर्जना समेत गर्नेछ ।