उपत्यका फर्कने यात्रुका लागि सावधानीका १० मन्त्र

बिजया दशमी र दीपावली तथा छठ नेपाली समाजका सबैभन्दा उल्लासपूर्ण चाडपर्व हुन् । परिवारको माया र आत्मीयता साटेर अब लाखौं नेपाली पुनः आफ्नो रोजगारी, पढाइ वा दैनिकीमा फर्किँदै छन् । तर, चाडको रौनकसँगै यात्रामा बेफिक्री होइन, सचेतताले मात्र सुरक्षित घरफिर्ती सुनिश्चित गर्न सक्छ । सुखद, सहज र सुरक्षित यात्रा सबैको लक्ष्य हो । 

त्यसका लागि तलका १० सावधानीका मन्त्रहरू अनिवार्य रूपमा पालन गरौँ ।

१. यात्राअघिको तयारी, अनिवार्य जिम्मेवारी
लामो यात्रामा निस्कनु अघि सवारीसाधनको प्राविधिक अवस्था पूर्णरूपमा जाँच्नुहोस् । टायर, ब्रेक, लाइट, वाइपर, इन्जिन तेल लगायतका उपकरण सन्तुलित छन् कि छैनन् सुनिश्चित गर्नुहोस् । चालकले पनि पर्याप्त विश्राम गरेर मात्र यात्रा सुरु गर्नुपर्छ, किनभने थकाइ यात्राको पहिलो जोखिम हो ।

२. चालक र यात्रुबीच आपसी सम्मान
सार्वजनिक सवारीमा भीड बढ्दा तनाव स्वाभाविक हुन्छ, तर चालकलाई अनावश्यक दबाब दिँदै गाडी तीव्रगतिमा चलाउन आग्रह गर्नु घातक हुन सक्छ । चालकले पनि यात्रुलाई "छिटो" होइन, "सुरक्षित पुगाउने" जिम्मेवारीलाई प्राथमिकता दिनुपर्छ ।

३. रफ्तार होइन, जिम्मेवारी
चाडपर्वपछि उपत्यका फर्किने राजमार्गहरू अत्यधिक व्यस्त हुने गर्छन् । छिटो पुग्ने र तीव्र गतिको मोह दुर्घटनाको प्रमुख कारण हो । त्यसैले निर्धारित गतिको पालना नै जिम्मेवार चालकको परिचय हो ।

४. ओभरलोड र ओभरटेक — दुबै घातक
चाडपर्वपछि यात्रुको अत्यधिक भीडका कारण धेरै सवारीसाधनले क्षमताभन्दा बढी यात्रु चढाउने गर्छन् । यसले सवारीको सन्तुलन बिगार्छ, ब्रेकिङ दूरी बढाउँछ र दुर्घटनाको जोखिम अत्यन्त उच्च बनाउँछ । त्यसैगरी, जोखिमपूर्ण मोड र उकालो-ओरालो, पुल र अँध्यारा भागमा अनावश्यक ओभरटेक नगर्नु सबैको हितमा हुन्छ । केही सेकेन्डको हतारले जीवनभरको पछुतो निम्त्याउन सक्छ । त्यसैले, निर्धारित लेन र गति पालन गरेर संयमित यात्रा गर्नु नै सुरक्षित विकल्प हो ।

५. विश्राम, ध्यान र संयम
लामो दूरीका यात्रामा चालकले दुई–तीन घण्टामा एक पटक विश्राम लिनुपर्छ । सार्वजनिक यातायातमा प्रत्यक ६ घण्टामा चालक परिवर्तन गर्नु राम्रो कानुनि अभ्यास हो । हल्का खानपान, पर्याप्त पानी र मोबाइल जस्ता ध्यान विचलित गर्ने उपकरणबाट टाढा रहनु नै बुद्धिमानी हो ।

६. मौसम र सडक अवस्थाको जानकारी लिनुहोस्
चिसो मौसममा कुहिरो, हुस्सु र चिस्यानले दृश्यता घटाउँछ । यस्तो अवस्थामा सुरक्षित दूरी कायम गर्नु, हेडलाइटको उचित प्रयोग गर्नु र हतार नगर्नु सबैभन्दा प्रभावकारी उपाय हुन् । सडक र मौसमको अद्यावधिक जानकारीले ठूलो दुर्घटना टार्न सक्छ । त्यसैले "पहिले जानकारी, अनि यात्रा" भन्ने सोच अपनाउँदा मात्र हाम्रो घरफिर्ती सुरक्षित र सफल बन्छ ।

७. सिट बेल्ट र हेलमेट - जीवनरक्षक कवच
सवारी जुनसुकै होस्, सिट बेल्ट र हेलमेट प्रयोग गर्नु जीवनप्रतिको जिम्मेवारी हो । दुर्घटनाको क्षणमा यिनै उपकरणले जीवन जोगाउने सम्भावना उच्च हुन्छ ।

८. बालबालिका र वृद्धको विशेष सुरक्षा
साना बालबालिका र वृद्ध यात्रुलाई सवारीको अगाडिको सिट वा ढोका नजिक नराख्नुहोस् । आवश्यक औषधि, पानी र हल्का खाद्यपदार्थ साथमा राख्नुहोस् । उनीहरूका लागि आरामदायी र सुरक्षित बसाइ नै पहिलो प्राथमिकता हो ।

९. सम्बन्धित निकायको निर्देशन पालन गर्नुहोस्
यात्राका क्रममा प्रहरी, ट्राफिक वा स्थानीय प्रशासनले दिएका निर्देशन र सन्देश यात्राको सुरक्षाका लागि हुन् । ती नियमको पालना गर्नु जिम्मेवार नागरिकको कर्तव्य हो ।

१०. ‘सुरक्षित फर्किनु’ नै सबैभन्दा ठूलो पर्व
चाड मनाउने खुसी घर पुगेर मात्र होइन, सुरक्षित फर्केर जीवन निरन्तरता पाउँदा पूर्ण हुन्छ । दुर्घटना नहुने, घरपरिवारका सबै सदस्य पुनः एकै ठाउँमा भेटिन सक्ने अवस्था नै साँचो उत्सव हो । त्यसैले हतार नगरी, नियम पालना गर्दै जिम्मेवार यात्रु र चालक बन्ने संकल्प गरौँ ।

–प्र.ब.ना.नि. बिष्णु थापा
प्रमुख–जिल्ला ट्राफिक प्रहरी कार्यालय, सिन्धुपाल्चोक