गाडी गुडाउने कि जहाज उडाउने ?

आजकाल निकै समाचार सुनिन्छ । गोर्खामा जहाज । इलाममा जहाज । बलेवामा जहाज आदि । सुन्दा राम्रै लाग्छ । मिडियामा आउने नै भो । जहाजमा जानेलाने नेता, प्रशासक र पाइलटलाई फुलमाला, बाजागाजा अनि भाषण छदैछ ।

भोलिपल्टदेखि जहाज उड्यो, उडेन । उडिरहन सक्ने आधार के छन् ? जनताको खल्तीमा दाम छ छैन ? जहाजमा यात्रा कत्तिको सम्भव छ । त्यस क्षेत्रका जनताका लागि भन्ने कुरा अरुलाई के मतलब भो र !

चैते हुरीझैं अन्तर्राष्ट्रिय एयरपोर्टको कुरा चलेको छ । कम्तिमा कुनै एउटा कोटधारी, जो अलिअलि अङ्ग्रेजी बोल्नेछ भने एयरपोर्टको गफ नगर्ने त कुरै भएन । जनतासम्म मिडियाभन्दा कमको कुरै छोडौं ।

एक किसिमले राम्रै हो । तर, पटकपटक कतिवटा अन्तर्राष्ट्रिय एयरपोर्ट बनाउने त्यसको लागि बजेट जुटाउन सकिएला । जनशक्ति, कच्चा पदार्थ, कानुनी प्रक्रिया, जग्गा अधिग्रहणजस्ता काममा हामी कतिको सक्षम, चुस्त छौं ? त्यसैमा निर्भर छ । अन्तर्राष्ट्रिय एयररुटको समस्या
अर्काे पाटो भयो ।

एकैपटकमा धेरै एयरपोर्टको कुरा गर्नुभन्दा पहिले भैरहवा एयरपोर्टको काम फटाफट सक्ने कि ! सम्पूर्ण बजेट, जनशक्ति, कानुनी विषयमा संलग्न हुने कि ! काठमाडौको एकमात्र अन्तर्राष्ट्रिय एयरपोर्टको अवस्था सबैलाई थाहा छ । पहिले भैरहवा, त्यसपछि मात्र पोखरा, निजगढ जाने

कि ! बरु विराटनगर, नेपालगञ्ज, धनगढीे विकल्प सोच्ने कि !

सन्दर्भमात्र एयरपोर्टको हो । खासमा एयरपोर्टको चर्चा होइन, रोड ट्रान्सपोर्टको कुरा गर्न खाजेको हुँ । जुन एक अर्कासँग जोडिएका विषय हुन् ।

अधिकांशको गुनासो चितवन, पोखरा, सिमरा, भैरहवासमेत जाने जहाज समयमा उडेनन् । सधै ट्राफिक जाम भयो । एयर ट्राफिक जामले के के विपत् निम्त्यायो । अहिले यो भन्ने समय होइन, देशकै सवाल छ । एकछिन कल्पना गरौं किन हामी सिमरा, भरतपुर, पोखराका लागि प्लेनमा जादा पनि घण्टौं खर्चन्छौं ? त्यति समयमा गाडीमार्फत निकै सस्तो खर्चमा पुग्छौं । अब सजिलो पारौं काठमाडौ–पोखरा, चितवन–सिमरा, भैरहवासमेत जाने चौडा व्यवस्थित सडक, रमणीय दृश्यसहितको यात्रा । सार्वजनिक यातायातलाई व्यवस्थित बनाउन सके हामी प्लेनमा जान घण्टौं समय खर्चनु पर्दैन ।

काठमाडौ एयरपोर्टबाट रुटको जहाज नउड्ने या कम उड्ने भने धेरै समस्या भोग्नुपर्छ ! समस्या समाधानतिर ध्यान नदिएर टोलटोलमा प्लेन उडाउन सुर छ । कुश्मा पारिपट्टिे बलेवामा उडान कति दिगो होला ! बरु त्यस क्षेत्रमा लगानी गर्ने रकममा स्थानीय सरकारले थपेर हेम्जा–बागलुङ सडक फराकिलो बनाउनु बुद्धिमानी होला । जसले डेढ घण्टामा सजिलै पोखरा बागलुङ गराउछ । प्लेनमा सबै प्रक्रिया पूरा गर्दा कम्तिमा एक घण्टा लाग्ला नै । अनि प्लेन समयमै उडे त राम्रो ।

काठमाडौ–हेटौंडा सडकमा किन रमिता चलाएको होला ? एउटै सडकमा एकमुष्ट लगानी गर्दा सजिलै हेटौंडा पुग्न सक्थ्यौं । सुरुङ मार्ग, फास्ट ट्र्याकको नाममा विचौलियाको दिन पनि सकिन्थ्यो । लाग्छ हाम्रो सरकारले हेटौंडामा एयरपोर्ट शिलान्यास गर्न बेर छैन । कम्तिमा केही गर्ने सपना बोकेका मन्त्री आउनुभएको छ । पर्यटन, यातायात दुवैमा रमिता र गैरजिम्मेवार कामबाट जोगिनुहुन्छ होला ।

सम्बन्धित निकायले पनि केपी ओलीकै स्पिडमा काम गरे भने केही वर्षभित्र केही घण्टामै हामी सोलु पुग्न सक्छौं । किन इलामे डाडामा एयरपोर्ट ! भद्रपुर–इलाम खण्डमा केही लगानी थपेर फटाफट काम गरौं । सार्वजनिक यातायात व्यवस्थित गरौं । सवारी साधनबाटै एक
घण्टामा पुगौं ।

गर्न सकिन्छ, गर्नु पनि पर्छ । यथार्थता यही हो । तर, अलिक आत्मबल, इमान्दारीता भने चाहिन्छ । हामी कहा फेल भयौं भनेर सोच्ने बेला भएको छ । योजना बनाउने मात्र नभै कार्यान्वयन गर्ने । सबैको लागि अब सडक, पुल, पूर्वाधारमा रकम वृद्धि गर्नुपर्छ । नालायक विकासे मोडलबाट मुक्त हुनुपर्छ । सुन्दैछु स्थानीय सरकारलाई फेरि सडक, अस्पताल, विद्यालयभन्दा मेला र महोत्सवमा बढी लगाव हु“दैछ भने हाम्रो दुर्भाग्य हो ।

जादाजादै,
किन आम नेपालीको सडक, यातायामा विश्वास भएन ? किनभने कार्यशैली, यातायात, सडक प्रशासन, ठेक्काको चरित्र, मुआब्जाको राजनीति । श्रीलंका सानो भए पनि थुप्रै एयरपोर्ट छन् । अधिकांश बेरोजगार छन् । नेपालमा थुप्रै अन्तर्राष्ट्रिय एयरपोर्ट बनाउनुको विरोधी म होइन । बनेका एयरपोर्ट कसरी सञ्चालन होलान् भन्ने चिन्ता हो । एयरपोर्ट पनि सडकजस्तो बेहाल बनायौं भने असर पर्ला । हाम्रा लागि उत्तर–दक्षिण कनेक्टिभिटी जरुरी छ । तर, अधिकांश एयरपोर्ट पूर्व–
पश्चिम छन् । पाच वर्षभित्रै ४ वटा अन्तर्राष्ट्रिय एयरपोर्टले काम पाउन पनि सडक पूर्वाधार पहिलो सर्त हो । फेरि भन्छु भविष्यको लागि रेलवे, मास ट्रान्सपोर्टेसन हाम्रो एकमात्र विकल्प हो ।

(आज सार्वजनिक गरिने गोविन्द भट्टराईद्वारा लिखित पुस्तक ‘कार्ल मार्क्सको कसम’ बाट)