कति छन् देशभर सवारी साधन ? यस्तो छ लाइसेन्स र सडकको अवस्था

काठमाडौं - नेपालमा दुई पांग्रे सवारीसाधनको संख्या तीव्र रूपमा बढिरहेको देखिएको छ। सरकारले संघीय संसद्मा पेश गरेको आर्थिक सर्वेक्षण २०८२/८३ अनुसार चालु आर्थिक वर्षको फागुनसम्म देशभर २ लाख ८१ हजार ९ सय २१ सवारी साधन दर्ता भएका छन्। यससँगै नेपालभर दर्ता भएका सवारी साधनको कुल संख्या ६२ लाख ४९ हजार ७ सय ३२ पुगेको छ।

सर्वेक्षणले नेपालमा मोटरसाइकलको प्रभुत्व अझै बलियो रहेको देखाएको छ। कुल दर्ता भएका सवारीमध्ये ५० लाखभन्दा बढी मोटरसाइकल रहेका छन्। पछिल्ला वर्षहरूमा व्यक्तिगत सवारी प्रयोग तीव्र रूपमा बढ्दै गएसँगै सडक व्यवस्थापन, ट्राफिक प्रणाली तथा पूर्वाधार विस्तारको आवश्यकता थप चुनौतीपूर्ण बन्दै गएको देखिन्छ।

आर्थिक सर्वेक्षण अनुसार चालु आर्थिक वर्षको फागुनसम्म बस, मिनिबस, ट्रक, माइक्रोबस, कार तथा मोटरसाइकललगायत विभिन्न प्रकारका सवारी दर्ता भएका हुन्। सवारीको संख्या तीव्र रूपमा बढे पनि सडक विस्तार र व्यवस्थापन सोही अनुपातमा अघि बढ्न नसकेको सरोकारवालाहरू बताउँछन्।

यस्तै, स्मार्ट लाइसेन्स वितरणको संख्या पनि उल्लेखनीय रूपमा बढेको छ। चालु आर्थिक वर्षको फागुनसम्म ४३ हजार ७ सय ५० थान सवारी चालक अनुमतिपत्र अर्थात् स्मार्ट कार्ड वितरण गरिएको छ। हालसम्म वितरण भएका स्मार्ट लाइसेन्सको कुल संख्या ४१ लाख १४ हजार १ सय ८१ पुगेको आर्थिक सर्वेक्षणमा उल्लेख छ।

इम्बोस्ड नम्बर प्लेट जडानको काम भने अपेक्षाअनुसार गति लिन सकेको छैन। यातायात व्यवस्था विभागका अनुसार चालु आर्थिक वर्षको फागुनसम्म ८७ हजार १४ थान इम्बोस्ड नम्बर प्लेट उत्पादन गरिएको भए पनि ५ हजार १ सय ८६ थान मात्रै जडान गरिएको छ। हालसम्म कुल ८ लाख ३१ हजार ५९ थान इम्बोस्ड नम्बर प्लेट उत्पादन भएकोमा ८८ हजार ३ सय ४० थान मात्र जडान भएको तथ्यांकले देखाएको छ।

विभागले इम्बोस्ड नम्बर प्लेट जडान प्रक्रियालाई थप व्यवस्थित र प्रभावकारी बनाउन ‘इम्बोस्ड सवारी नम्बर प्लेट जडान सम्बन्धी निर्देशिका, २०८१’ कार्यान्वयनमा ल्याएको जनाएको छ। यसले आगामी दिनमा नम्बर प्लेट जडान प्रक्रिया सहज हुने अपेक्षा गरिएको छ।

उता, देशभर सडक सञ्जाल विस्तार पनि निरन्तर भइरहेको देखिएको छ। आर्थिक सर्वेक्षण अनुसार नेपालभर सडकको कुल लम्बाइ १ लाख ४ हजार ९ सय ६ किलोमिटर पुगेको छ। त्यसमध्ये संघीय सरकारबाट निर्माण गरिएको कालोपत्र सडकको घनत्व १३८.७ मिटर प्रतिवर्ग किलोमिटर पुगेको उल्लेख गरिएको छ।

सवारी साधनको संख्या तीव्र रूपमा बढ्दै जाँदा सडक सुरक्षा, पार्किङ व्यवस्थापन, ट्राफिक अनुशासन तथा सार्वजनिक यातायात सुधारको आवश्यकता झन् महत्वपूर्ण बन्दै गएको विश्लेषण गरिएको छ। विशेषज्ञहरूका अनुसार आगामी वर्षहरूमा सवारी चाप अझ बढ्ने भएकाले सडक पूर्वाधार, डिजिटल ट्राफिक व्यवस्थापन तथा सुरक्षित यातायात प्रणालीमा सरकारले थप ध्यान दिनुपर्ने आवश्यकता देखिएको छ।