भारतमा थप ३ नयाँ प्लान्ट निर्माण गर्दै टोयोटा

जापानी अटोमोबाइल कम्पनी टोयोटा मोटरले भारतमा आफ्नो उत्पादन क्षमता उल्लेखनीय रूपमा विस्तार गर्ने योजना बनाएको छ। कम्पनीले भारतमा तीनवटा नयाँ गाडी एसेम्बली प्लान्ट निर्माण गर्ने तयारी गरिरहेको छ, जसले सन् २०३० को दशकसम्ममा देशमा टोयोटाको वार्षिक उत्पादन क्षमता करिब १० लाख युनिट पुर्‍याउने लक्ष्य राखेको छ। निक्की एसियाका अनुसार यी प्लान्टहरू भारतको पश्चिमी राज्य महाराष्ट्रमा निर्माण गरिनेछन्।

पहिलो प्लान्ट सन् २०२९ मा सञ्चालनमा आउनेछ भने बाँकी दुई प्लान्ट २०३० को दशकमा क्रमशः सञ्चालनमा ल्याइने योजना छ। यो परियोजनामा करिब ३०० अर्ब येन अर्थात् झण्डै १ अर्ब ९० करोड अमेरिकी डलर बराबरको लगानी हुने अनुमान गरिएको छ। नयाँ प्लान्टहरू निर्माण भएपछि भारतमा टोयोटाका कुल उत्पादन केन्द्रहरूको संख्या ६ पुग्नेछ। हाल कम्पनीका तीन उत्पादन केन्द्रहरू भारतको दक्षिणी क्षेत्रमा रहेका छन्, जसले मुख्यतया घरेलु बजारका लागि गाडी उत्पादन गर्दै आएका छन्।

नयाँ प्लान्टहरू भने भारतको आन्तरिक बजारसँगै निर्यातका लागि पनि प्रयोग गरिनेछन्। विशेषगरी भारतबाट उत्पादन भएका गाडीहरू मध्यपूर्व र अफ्रिकाका बजारहरूमा निर्यात गर्ने योजना रहेको बताइएको छ। महाराष्ट्रमा प्लान्ट स्थापना गर्नुको मुख्य कारण त्यहाँ रहेको मुम्बई बन्दरगाहलाई मानिएको छ, जसले अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा गाडी निर्यात गर्न सहज बनाउनेछ।

टोयोटाले भारतमा उत्पादन गर्ने नयाँ मोडलमध्ये तीन पंक्तिको एसयूभी प्रमुख हुने बताइएको छ। यो गाडी कोरोल्ला ब्रान्ड अन्तर्गत ल्याइने सम्भावना रहेको छ, जसलाई भारत र अन्य उदीयमान बजारका ग्राहकहरूलाई लक्षित गरेर विकास गरिनेछ। यसका साथै कम्पनीले वातावरणप्रति सचेत ग्राहकहरूलाई ध्यानमा राख्दै प्लग–इन हाइब्रिड गाडीहरू पनि उत्पादन गर्ने योजना बनाएको छ। हाइब्रिड र विद्युतीय प्रविधिमा टोयोटाको अनुभवलाई ध्यानमा राख्दा यी मोडलहरू भारतीय बजारमा प्रतिस्पर्धी बन्ने अपेक्षा गरिएको छ।

विश्व अटोमोबाइल उद्योगमा अहिले कम्पनीहरूले आफ्नो ध्यान विकसित बजारभन्दा उदीयमान बजारतर्फ केन्द्रित गर्न थालेका छन्। अमेरिका र चीन जस्ता बजारहरूमा वृद्धि सुस्त बन्दै गइरहेका बेला भारत भने तीव्र गतिमा विस्तार भइरहेको बजारका रूपमा देखा परेको छ। हाल नयाँ गाडी बिक्रीको हिसाबले भारत चीन र अमेरिका पछि विश्वकै तेस्रो ठूलो बजार बनिसकेको छ।

अनुसन्धान संस्था ग्लोबलडाटाका अनुसार भारतमा सन् २०३० सम्म नयाँ गाडी बिक्री करिब ६४ लाख ४० हजार युनिट पुग्ने अनुमान गरिएको छ, जुन सन् २०२५ को तुलनामा करिब २० प्रतिशत बढी हुनेछ। यही सम्भावनालाई ध्यानमा राख्दै विश्वका प्रमुख अटोमोबाइल कम्पनीहरू भारतमा लगानी बढाइरहेका छन्।

भारतमा जापानी अटो कम्पनीहरूको उपस्थिति पहिले नै बलियो छ। सुजुकी मोटरले सन् १९८२ देखि भारतमा व्यवसाय गर्दै आएको छ र यसको सहायक कम्पनी मारुती सुजुकी अहिले पनि भारतीय प्यासेन्जर भेइकल बजारको करिब ४० प्रतिशत हिस्सा ओगटेर अग्रस्थानमा रहेको छ। टोयोटाले पनि भारतमा आफ्नो बजार विस्तार गर्दै हाइब्रिड प्रविधि र एसयूभी मोडलमार्फत ग्राहक आकर्षित गर्ने रणनीति अपनाइरहेको छ।

उता अन्य अन्तर्राष्ट्रिय कम्पनीहरू पनि भारतीय बजारमा सक्रिय छन्। दक्षिण कोरियाली कम्पनी हुन्डाई मोटरले सन् २०२३ मा जनरल मोटर्सको भारतस्थित प्लान्ट अधिग्रहण गरी एसयूभी उत्पादन विस्तार गरेको छ। यसरी हेर्दा आगामी वर्षहरूमा भारत विश्व अटोमोबाइल उद्योगको प्रमुख उत्पादन र निर्यात केन्द्र बन्ने सम्भावना बढ्दै गएको छ।