गतिमा नियन्त्रण, जीवनमा सन्तुलन: सडक सुरक्षा र जीवन रक्षाका उपायहरू

आजको व्यस्त जीवनशैलीमा समयको मूल्य सबैले बुझ्छन् । तर विडम्बना के छ भने, धेरैजसो सवारी चालकहरू घरबाट समयमै निस्कँदैनन्, तर सडकमा पुगेपछि भने केही मिनेट बचाउने नाममा हतारिन्छन् । सडकमा यही हतार र उच्च गतिका कारण कैयौँले आफ्नो अमूल्य जीवन गुमाइरहेका छन् । वास्तवमा, गति नियन्त्रण गर्नु भनेको केवल ट्राफिक नियम पालना मात्र होइन, जीवनलाई सुरक्षित र सन्तुलित बनाउने आधार पनि हो ।

        सडकमा हतार गर्दा चालकले “छिटो पुगिन्छ” भन्ने सोच मात्र देख्छ । तर उसले बेवास्ता गर्ने मुख्य कुरा के हो भने, ती केही मिनेटको बचतले कहिलेकाहीँ ठूलो क्षति निम्त्याउन सक्छ । उच्च गतिमा सवारी चलाउँदा सानो गल्ती पनि ठूलो दुर्घटनामा परिणत हुन्छ । ब्रेक लगाउने दूरी बढ्छ, सवारी नियन्त्रण बाहिर जान सक्छ र अप्रत्याशित अवस्थामा प्रतिक्रिया दिने समय पनि कम हुन्छ ।

        सजगता र अनुशासन नै यात्राको वास्तविक सुरक्षा हतियार हुन् । त्यसैले यात्राको तयारीदेखि अन्तिम गन्तव्यसम्म सुरक्षित यात्रा सुनिश्चित गर्न निम्न सावधानीहरू अत्यन्त आवश्यक छन् :-

१. समयको पूर्व-व्यवस्थापन (Pre Planning)

        सडकमा हतार गर्नुको मुख्य कारण ढिलो निस्कनु हो । यदि तपाईं केही समय अगाडि घरबाट निस्कनुभयो भने ट्राफिक जाम वा अन्य कुनै सडक अवरोध हुँदा पनि संयमित रहन सक्नुहुन्छ । योजनाबद्ध यात्रा सुरक्षित यात्राको पहिलो पाइला हो ।

२. गतिको सीमा पालना

        सडकको अवस्था र ट्राफिक नियम अनुसार तोकिएको गति सीमा पालना गर्नु अत्यन्त आवश्यक छ । गति जति धेरै हुन्छ, दुर्घटनाको बेला हुने प्रभाव त्यति नै घातक हुन्छ ।

३. सुरक्षित दूरी कायम राख्ने बानी

        अगाडि गुडिरहेको सवारीसँग पर्याप्त दूरी राख्नुहोस् । यसले आकस्मिक अवस्थामा सवारी नियन्त्रण गर्न आवश्यक समय र स्थान दिन्छ, विशेष गरी वर्षा वा चिप्लो सडकमा ।

४. ओभरटेक गर्दा सावधानी

        गलत ओभरटेकले धेरै गम्भीर दुर्घटना निम्त्याउँछ । तीखा मोड, पुल वा साँघुरो सडकमा ओभरटेक नगर्नुहोस् । आवश्यक परेमा संकेत दिई मात्र सुरक्षित तरिकाले गर्नुहोस् ।

५. एकाग्रता र सडक शिष्टाचार

        मोबाइल प्रयोग वा अन्य ध्यान भंग गर्ने गतिविधिबाट टाढा रहनुहोस् । सडकमा आफू मात्र होइन, अरूको पनि बराबर अधिकार हुन्छ भन्ने सोच राख्दा दुर्घटना घट्छ र सभ्य यातायात संस्कारको विकास हुन्छ ।

६. मौसम र सडक अवस्था अनुसार गति समायोजन

        वर्षा, कुहिरो, भीडभाड वा खराब सडक अवस्थामा गति घटाउनु बुद्धिमानी हो । खाली सडक देखेर पनि अनावश्यक गति बढाउनु जोखिमपूर्ण हुन्छ ।

७. सुरक्षा उपकरणको प्रयोग

        सीट बेल्ट र हेल्मेटको प्रयोग अनिवार्य गर्नुहोस् । यस्ता सुरक्षा उपायहरूले दुर्घटनाको अवस्थामा ज्यान जोगाउने सम्भावना धेरै बढाउँछन् ।

८. सवारी साधनको नियमित जाँच

        ब्रेक, टायर, लाइट जस्ता अत्यावश्यक भागहरू ठीक अवस्थामा हुनु जरुरी छ । राम्रो अवस्थामा रहेको सवारी साधनले दुर्घटनाको जोखिम घटाउँछ ।

९. ट्राफिक नियमको पूर्ण पालना

        ट्राफिक बत्ती, संकेत चिन्ह तथा ट्राफिक प्रहरीको निर्देशनको पालना गर्नु हाम्रो कर्तव्य हो । नियम पालना नै सुरक्षित यात्राको आधार हो ।

        सडक कुनै प्रतिस्पर्धा गर्ने मैदान होइन, यो त सुरक्षित रूपमा गन्तव्यमा पुग्ने साझा माध्यम मात्र हो । पाँच मिनेट छिटो पुग्नुभन्दा सुरक्षित पुग्नुको महत्व धेरै ठूलो छ । केही क्षणको हतारले जीवनभरको पीडा निम्त्याउन सक्छ ।

        याद राख्नुहोस् - घरमा तपाईंको पर्खाइमा कोही बसिरहेको छ । त्यसैले गतिमा नियन्त्रण राख्नुहोस्, ताकि जीवनमा सन्तुलन कायम रहोस् । सडक सुरक्षा केवल नियम मात्र होइन, यो त आफू र अरूको जीवन प्रति देखाइने जिम्मेवारी हो ।

ट्राफिक नियम जानौं पनि, मानौं पनि ।

• विष्णु थापा

प्रमुख-जिल्ला ट्राफिक प्रहरी कार्यालय, सिन्धुपाल्चोक