विज्ञको सुझाव – फास्ट चार्ज गर्ने नाममा बारम्बार नगर्नुस् यस्तो गल्ती, जान्नुस् चार्ज गर्ने तरिका

हाल नेपालमा बिजुली गाडीको आयात तथा बिक्री संख्या पेट्रोल डिजेल गाडीको भन्दा अत्यधिक बढ्दो छ । त्यसैगरी हाल फास्ट चार्जरको प्रयोग समेत अत्यधिक बढेको छ ।

चार्ज गर्न प्रयोग भएको करेन्ट अनुसार चार्जर दुई किसिमका हुन्छन् । फास्ट एसी चार्जर प्रायः ७ वा ११ वा २२ किलोवाटमा हुन्छन । बिजुली गाडीमा भएको ठूलो ब्याट्रीमा डीसी (Direct Current) स्टोर हुन्छ । त्यसैले एसी चार्जर प्रयोग गर्दा बिजुली गाडीमा भएको कन्भर्टर (ईन्भर्टर) ले डीसी करेन्टमा परिणत गरी गाडीको ब्याट्रीलाई चार्ज गर्छ । एसी चार्जर टाइप १ वा टाइप २ मा उपलब्ध हुने गर्छ ।

डीसी फास्ट चार्जर प्रायः ३० किलोवाट माथि उपलब्ध हुन्छन । यस्ता चार्जरहरु विशेषतः पब्लिक चार्जिङ स्टेसन भएका स्थानहरुमा प्रयोग गरिएको हुन्छ । डीसी चार्जरहरु प्रायः सीसीएस, जीबीटी र चाडेमो कनेक्टर गनमा उपलब्ध हुन्छन् । गाडीअनुसार कनेक्टर फरक हुन सक्छन् ।

निरन्तर फास्ट चार्जर प्रयोग गरी फुल चार्ज गर्दा बिजुली गाडीको ब्याट्रीको क्षमता नियमित भन्दा बढी मात्रामा घट्छ । अत्यावश्यक पर्दा वा फास्ट चार्ज गर्नै पर्ने अवस्थामा तल उल्लेखित कुराहरुलाई ध्यानमा राख्नु अत्यन्त राम्रो हुन्छ ।

नेपालमा आयातित बिजुली गाडीहरुमा आयातकर्ताहरुले फरक फरक समयावधि तथा माइलेजको लागि ब्याट्री तथा मोटरको वारेन्टी उपलब्ध गराएका छन् । साथै प्रायः बिक्रेताले समयावधि र माइलेज सहित ब्याट्री हेल्थ वा क्षमताको आधारमा पनि मापदण्ड राखेको पाइन्छ । कतिपय कंपनीका बिजुली गाडीमा भने ब्याट्रीको हेल्थ वा क्षमता घटेको आधारमा वारेन्टी दिने प्रावधान नरहेको पाइन्छ ।

ब्याट्रीको हेल्थ वा क्षमता धेरै तल पुग्ने मुख्य कारण भनेकै अत्यधिक र नियमित बढी किलोवाटको फास्ट चार्जर प्रयोग गरी ब्याट्री १०० प्रतिशत चार्ज गरिरहने स्वभावको कारणले हुन सक्छ । यस्तो अवस्थामा कुनै म्यानुफ्याक्चरिङ समस्या वा मर्मत हुन नसक्ने समस्या आएमा मात्र वारेन्टी प्रदान गर्ने हुन सक्छ । यसमा बिजुली गाडी खरिद गर्ने वा प्रयोगकर्ताले बिक्रेता कम्पनीका प्रतिनिधिसँग राम्ररी बुझ्नु पर्छ ।

वारेन्टी जेजस्तो तोकिए तापनि बिजुली गाडी प्रयोगकर्ताले आफूले प्रयोग गर्ने बिजुली गाडी चार्ज गर्दा निकै ध्यान दिनु पर्छ । विशेषगरी फास्ट चार्ज गर्दा अति नै सजग हुनु पर्छ । फास्ट चार्जरवाट बिजुली गाडी चार्ज गर्दा गाडीमा प्रवाह हुने करेन्टको प्रवाह अत्यधिक हुने हुँदा यसले ब्याट्री सेलको क्षमता घटाउछ । ‘

नेपालमा प्रायः बिजुली गाडी बिक्रेता कम्पनीहरुले आफूले आयात गर्ने गाडी बिक्री तथा प्रमोशनको लागि फास्ट चार्जर स्थापना संख्यामा अत्यधिक प्रतिस्पर्धा गरेको देखिन्छ । तर बिडम्वना ग्राहकलाई बिजुली गाडी बिक्री गर्दा कसरी वा कस्तो चार्जर प्रयोग गर्दा गाडीको ब्याट्री क्षमतामा हस कम हुने र लामो समय उपयोग गर्न सकिन्छ भन्ने विषयमा जानकारी दिएको पाइदैन । विक्रेताले यसवारे ग्राहकलाई राम्रो प्राविधिक जानकारी दिनु एकदमै जरुरी छ ।

सम्झनुहोस, यदि कुनै बिजुली गाडीको पावर ब्याट्री २ वा ३ वर्षमै ब्याट्रीको क्षमता ४० प्रतिशत वा ५० प्रतिशतमा झ¥यो र वारेन्टी कन्डिसनमा नपर्ने भयो भने पूरा चार्जमा गुड्ने माइलेज करिब आधा नै घट्छ र ब्याट्री बदल्नु परेमा ठूलो मूल्य खर्चिनु पर्ने हुन्छ ।

यसर्थ विजुली गाडी प्रयोगकर्ताले विशेषगरी फास्ट चार्जर प्रयोग गर्दा तल उल्लेख भएको कुराहरुमा ध्यान दिनु अत्यन्त उपयोगी हुन्छ ।

१. फास्ट चार्जर अत्यावश्यक समयमा मात्र प्रयोग गनुहोस् ।
२. अनिवार्य २० प्रतिशतभन्दा माथि ८० प्रतिशतसम्म मात्र चार्ज गर्नुहोस ।
३. फास्ट चार्ज गर्दा सकेसम्म छायाँ परेको ठाउँ वा सितल वातावरण भएको ठाउँमा गाडी पार्क गरेर चार्ज गर्नु राम्रो हुन्छ ।
४. चार्ज गर्नु अगाडि चार्जको गन वा पिन फुटेको वा जलेको जस्तो देखिएमा सकेसम्म उक्त फास्ट चार्जर प्रयोग नगर्नुहोस् ।
५. चार्जिङ पोर्टमा गन छिराउन वा चार्ज सकिएपछि गन निकाल्न नमिलेमा गाडीमा भएको ग्राहक निर्देशिका किताब हेर्नुहोस वा सम्बन्धित सर्भिस सेन्टर प्राविधिकलाई सम्पर्क गर्नुहोस् ।
६. बिजुली गाडी चलाउँदा सकेसम्म एक्कासी एक्सलेरेटर बढी थिचेर पिकअप लिने तथा ब्रेक झ्याप्प झ्याप्प प्रयोग बानी नगर्नुहोस् र रिजेनेरेटिभ फङसन प्रयोग गर्नुहोस् ।

सकेसम्म आफ्नो समय मिल्छ भने ३ वा ७ वा ११ किलोवाटको एसी स्लो चार्जर प्रयोग गर्नुहोस् । बिजुली गाडीमा चार्ज गर्ने तालिका मिलाउने प्रविधि भएमा तथा मोबाइल एप्लिकेसन भएमा आफ्नो व्यस्त तालिका र समय अनुसार चार्ज गर्नु अत्यन्त राम्रो हुन्छ । घरमा एसी चार्जर जडान गर्दा अनिवार्य अर्थिङ वा ग्राउन्ड गरिएको तारको कनेक्सन चार्जरमा हुनु अत्यन्त सुरक्षित हुन्छ । विद्युत प्रवाहको अफपिक आवर जस्तो उपयुक्त समयमा पुरा भोल्ट तथा करेन्ट प्रवाह राम्रो हुने हुँदा समय र लागत खर्च कम हुन्छ ।

हाम्रो देशका मुख्य राजमार्गहरुको अवस्था अत्यन्त विकराल र डरलाग्दो छ । ठुला ठुला खाल्डा तथा पहिरोले झारेका ढुंगा, लेदोमाटो आदिले गर्दा राजमार्गमा यात्रा गर्दा गाडीको कुनै न कुनै एउटा चक्का हावामा उफ्रिरहेको झै लाग्छ ।

यस्ता सडकमा बिजुली गाडीसँग यात्रा गर्दा निकै नै ध्यानपूर्वक गाडी चलाउनु पर्छ । बिजुली गाडीको ब्याट्री गाडीको बीच तल्लो भागमा फिट भएको हुँदा ठोक्किने वा ढुंगाले लाग्ने सम्भावना धेरै रहन्छ । आफ्नो गाडीको ग्राउन्ड क्लियरेन्स तथा गाडीमा भएको लोडलाई ध्यानमा राखेर गाडी चलाउनु पर्छ ।

यद्यपि बिजुली गाडीको प्रयोग गर्दा ब्याट्री क्षमता न्यून स्तरमा हरेक समय घटिरहेको हुन्छ र यो सामान्य पनि हो । तर छोटो समयमै ब्याट्री क्षमता धेरै घट्नु असामान्य नै हो । यसको लागि निर्यात गर्ने उत्पादक कम्पनी, आयात तथा बिक्रीकर्ता, आयात अनुमति दिने सम्बन्धित सरकारी निकाय तथा बिजुली गाडी प्रयोगकर्ता सबै सजग रहनु पर्छ । यसवारे पर्याप्त जानकारी लिनु दिनु लाभदायक हुन्छ ।

।। जय बिजुली गाडी ।।

केपी पोख्रेल

(पोख्रेल निसान र ओमोडा लगायत गाडीको सर्भिस सेन्टरका सर्भिस हेड हुनुहुन्छ ।)