ध्रुव थापाको विचार : नेपाल कमसल सवारी साधनको डम्पिङ साइट बन्ने खतरा

गत साल भन्दा पहिले सम्म इलेक्ट्रिक गाडीमा १० प्रतिशत मात्र भन्सार शुल्क रहेको थियो । त्यसपछि आर्थिक वर्ष २०७७/७८ को बजेटमा यति धेरै अन्तःशुल्क र भन्सार दर बढाइयो कि इलेक्ट्रिक सवारी साधनको आयात नै ठप्प हुन पुग्यो । रोचक कुरा के छ भने उही पार्टीको सरकार भएको अवस्थामा फेरि अहिले आएर अन्तःशुल्क र भन्सार दर घटाइएको छ ।

व्यवसायी र ग्राहक सबैका लागि यसरी कर घट्नु राम्रो हो । नाडाले यसलाई स्वागत पनि गरेको छ । यसरी व्यवसायीमैत्री वातावरण बन्नु राम्रो हो । नाडाको माग पनि यही थियो । तर यसरी सरकारी नीति परिवर्तन भइरहदा हामीले कसरी व्यवसाय गर्ने भन्ने वारेमा सोच्नु आवश्यक छ ।

कतिपय व्यवसायीहरुले आयात गरेका थुप्रै गाडीहरु सोरुममा हुन सक्छन् । अहिले अब ती गाडी बेच्नु पर्ने अवस्था छ । घटाउनु हुँदैन भनेको होइन । त्यो भन्दा अगाडि बढाउदा नै सोच्नु पर्ने थियो भन्ने हो ।

हाल संसारमै सबैभन्दा महंगो गाडी चढ्ने उपभोक्ता भनेका नेपाली हुन् । एउटा नेपाली ग्राहकले अमेरिकी र भारतीयले भन्दा करिव पाँच छ गुणा बढी मूल्य तिरेका हुन्छन् । चाइनिजको त झन् हिसाब गर्ने हो भने धेरै नै आउँछ । सरकारले यसबाट कर उठाउँछ, तर यसवापत अरु कुनै सुविधा दिदैन । यो कुरामा पनि सरकारले ध्यान दिनु आवश्यक छ ।

इलेक्ट्रिक गाडीको क्षेत्रमा भने अब केही सम्भावना देखिएको छ । सरकारले कर घटाए पछि यसको प्रयोग बढ्ने अनुमान गर्न सकिन्छ । आगामी दिनमा यसरी वाहिरबाट आयात गर्नु भन्दा नेपालमै पनि एसेम्बल गर्न सकिने वातावरण सरकारले बनाउनु आवश्यक छ । सरकारले बजेटमार्फत ठूला कम्पनीहरुलाई आकर्षित गर्नका लागि वातावरण बनाउने घोषणा त गरेको छ, तर नेपालमै एसेम्बल गर्ने कुरालाई पनि जोड दिनु आवश्यक छ ।

हालको अवस्थामा जस्तोसुकै उत्पादन पनि नेपालमा आयात गर्ने परिपाटी पनि छ । जुनसुकै खालको सवारी साधन भित्र्याउदा नेपाल यस्ता कमसल सवारी साधनको डम्पिङ साइट बन्ने खतरा पनि छ । यसका लागि एउटा नियामक निकाय बनाएर गुणस्तरीय सवारी साधन मात्र भित्र्याउने वातावरण बनाउनु आवश्यक छ । यसो भयो भने नेपालमा इलेक्ट्रिक सवारी साधनको भविष्य राम्रो छ ।

हाल प्रचलित डिजेल पेट्रोल गाडीको तुलनामा इलेक्ट्रिक गाडी कैयौं गुणा वातावरणमैत्री भए पनि यो पूर्णतः वातावरणमैत्री भने मान्न सकिदैन । खासगरी विद्युतीय सवारी साधन प्रशस्तै प्रयोग हुन थाले र पछि यसको ब्याट्री फेर्नु पर्ने अवस्था आयो भने यस्ता ब्याट्रीहरुले वातावरणमा असर पु¥याउन सक्छन् ।

आगामी दिनमा इलेक्ट्रिक गाडी भन्दा नयाँ प्रविधि हाइड्रोजन गाडी पनि नेपाली बजारमा भित्रिन सक्छन् । त्यो अवस्थामा झनै अर्को सम्भावना पनि हुनेछ । तर पनि अहिलेको अवस्थामा इलेक्ट्रिक गाडीको प्रयोगलाई पनि बढाउनु आवश्यक छ ।

(नेपाल अटोले आयोजना गरेको अन्तक्र्रियामा नाडाको विद्युतीय सवारी साधन समितिका सभापति ध्रुव थापाले व्यक्त गर्नुभएको विचार)