सीएनजीपछि अब हाइड्रोजनबाट चल्ने मोटरसाइकलमा फोकस बढ्ने

विश्वको पहिलो सीएनजी मोटरसाइकल बजाज फ्रिडम १२५ भारतमा लन्च भइसकेको छ । यसैबीच यस वर्षको मोबिलिटी एक्स्पोमा जोय ई-बाइकले हाइड्रोजनबाट चल्ने स्कुटर सार्वजनिक गरेको छ । हाइड्रोजनबाट सञ्चालित मोटरसाइकल भविष्यमा यातायात प्रणालीको एक महत्त्वपूर्ण भाग हुन सक्ने अनुमान गरिएको छ । यद्यपि, यस प्रविधिलाई व्यापक रूपमा अपनाउन धेरै चुनौतीको सामना गर्नुपर्ने हुन्छ । वैज्ञानिक र इन्जिनियरहरु यी चुनौतीको समाधान खोज्न निरन्तर काम गरिरहेका छन् ।

हाइड्रोजनबाट चल्ने मोटरसाइकल पेट्रोल वा डिजेल इन्जिन भएका मोटरसाइकलभन्दा फरक रूपमा सञ्चालन हुन्छ । यसमा हाइड्रोजन फ्युल सेल हुन्छ । जब यी कोशिकामा हाइड्रोजन र अक्सिजन मिल्छ, रासायनिक प्रतिक्रिया हुन्छ र बिजुली उत्पन्न हुन्छ। जसले मोटरसाइकलको मोटर चलाउँछ र गति प्रदान गर्छ । सो प्रक्रियाबाट पानी मात्र छोडिन्छ, जसले वातावरण प्रदूषण मुक्त हुन्छ ।

हाइड्रोजन फ्युल सेल एनोड र क्याथोड मिलेर बनेको हुन्छ । हाइड्रोजन ग्यास एनोडमा प्रवेश गर्छ र इलेक्ट्रोन पैदा गर्छ । सो इलेक्ट्रोन बाहिरी सर्किटबाट क्याथोडमा प्रवेश गर्छ जहाँ अक्सिजनसँग मिलेर पानी बनाउँछ । इलेक्ट्रोनको यो प्रवाहले विद्युतीय प्रवाह उत्पन्न गर्छ, जसले मोटर चलाउँछ।

हाइड्रोजनबाट चल्ने मोटरसाइकलले पानी मात्र उत्सर्जन गर्छ, जसले गर्दा वातावरणका लागि निकै फाइदाजनक हुन्छ। हाइड्रोजन फ्युल सेल निकै एफिसिएन्ट हुन्छ र पेट्रोल इन्जिन भन्दा बढी ऊर्जा पैदा गर्छ । साथै बाइकले तीव्र गतिमा स्पिड लिन सक्छ ।

हाइड्रोजनको उत्पादन महँगो प्रक्रिया हुन्छ । साथै हाइड्रोजन भण्डारण गर्न गाह्रो पनि छ किनभने यो अत्यन्त हल्का र अत्यधिक प्रतिक्रियाशील तत्व हो । हालको समयमा कम मात्रामा हाइड्रोजन इन्धन रिफिलिङ स्टेशन रहेको छ ।