फोर्डपछि अब जीएमको पालो, अमेरिकामा कसरी फैलँदैछ चिनियाँ ब्याट्री प्रविधिको जालो ?

अमेरिकी अटलांटिक तटमा अवस्थित मिशिगन राज्यबाट विश्व अटोमोबाइल बजारलाई नै तरंगित पार्ने एउटा ठूलो आर्थिक तथा रणनीतिक समाचार बाहिर आएको छ । विश्वको सबैभन्दा ठूलो ब्याट्री निर्माता कम्पनी, चीनको कन्टेम्पोररी एम्पेरेक्स टेक्नोलोजी कम्पनी लिमिटेड (सीएटीएल)ले आधिकारिक रूपमा संयुक्त राज्य अमेरिकामा ब्याट्री उत्पादन सुरु गरेको छ । फोर्ड मोटर कम्पनीसँगको विशेष प्राविधिक इजाजतपत्र सम्झौता अन्तर्गत यो प्लान्ट संचालनमा आएको हो ।

चाइना अटोमोटिभ पावर ब्याट्री उद्योग नवप्रवर्तन गठबन्धनको वार्षिक सम्मेलनका क्रममा सीएटीएलका उपाध्यक्ष मेङ सियाङफेङले यस ऐतिहासिक उपलब्धिलाई पुष्टि गरेका हुन् । यो परियोजनाले चिनियाँ प्रविधि क्षेत्रमा एउटा नयाँ रणनीतिक परिवर्तनको संकेत गरेको छ, जहाँ कम्पनीहरू साधारण उत्पादन निर्यात गर्नुको सट्टा एकीकृत लगानी र प्रविधि साझेदारी (लाइसेन्स मोडल) तर्फ अघि बढेका छन् ।

विवाद र अवरोधै–अवरोधको यात्रा
सन् २०२३ को फेब्रुअरीमा पहिलो पटक घोषणा गरिएको यो साझेदारी सहज भने रहेन । सुरुवातमा फोर्डले मिशिगनमा पूर्ण स्वामित्व रहने गरी लिथियम आइरन फस्फेट (एलएफपी) ब्याट्री प्लान्टमा ३.५ अर्ब अमेरिकी डलर लगानी गर्ने योजना बनाएको थियो । यसको लक्ष्य वार्षिक ३५ गिगावाट आवर क्षमतासहित ४ लाख विद्युतीय सवारी साधनलाई ब्याट्री आपूर्ति गर्ने थियो ।

तर, यो परियोजनाले तीव्र राजनीतिक र आर्थिक अवरोधहरूको सामना गर्नुप¥यो । जुलाई २०२३ मा अमेरिकी रिपब्लिकन सांसदहरूले यो साझेदारीमाथि कडा प्रश्न उठाए । उनीहरूले अमेरिकी मुद्रास्फीति न्यूनीकरण ऐनअन्तर्गत पाउने अनुदान चिनियाँ कम्पनी सीएटीएलमा अप्रत्यक्ष रूपमा पुग्न सक्ने भन्दै चिन्ता व्यक्त गरे ।

राजनीतिक दबाब बढेपछि नोभेम्बर २०२३ मा आयोजनालाई केही समयका लागि रोकियो । पछि लगानी घटाएर २ अर्ब डलर र उत्पादन क्षमता २० गिगावाट आवरमा सीमित गर्दै काम पुनः सुरु गरियो ।

सफलता र आगामी योजना
यति धेरै चुनौतीका बावजुद दुवै कम्पनीले यो साझेदारीलाई जोगाइराखे । फोर्डले बजारको माग अनुसार प्लान्टमा ऊर्जा भण्डारण उत्पादनहरू समेत थपेर विविधीकरण ग-यो ।

गत जुन १७ मा फोर्डले यस सुविधाबाट प्रिज्म्याटिक एलएफपी ब्याट्री सेलहरूको पहिलो ब्याचको परीक्षण उत्पादन सफलतापूर्वक पूरा गरिसकेको छ । हाल यी ब्याट्रीहरू सीएटीएलको कडा गुणस्तर मापदण्ड पूरा गर्न परीक्षणको क्रममा छन्, जहाँ ‘एक अर्बमा एउटा मात्र ब्याट्री खसावर हुने’ कडा लक्ष्य राखिएको छ । सन् २०२६ भित्रै यस प्लान्टले व्यावसायिक रूपमा ब्याट्री डेलिभरी सुरु गर्नेछ, जुन फोर्डका किफायती र मध्यम आकारका इलेक्ट्रिक पिकअप ट्रकहरूमा प्रयोग गरिनेछ ।

चिनियाँ कम्पनीहरूका लागि पाठ
सीएटीएलका उपाध्यक्ष मेङले फोर्ड परियोजनाले चिनियाँ ब्याट्री निर्माताहरूका लागि अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा स्थापित हुन कति गाह्रो छ भन्ने कुरा प्रस्ट पारेको बताए । बढ्दो ट्यारिफ, स्थानीयकरणको बाध्यता र कार्बन फुटप्रिन्ट सम्बन्धी कडा अन्तर्राष्ट्रिय नियमहरूका कारण अब पुरानो ‘निर्यात–मात्र’ मोडेल सम्भव नभएको उनको भनाइ छ ।

अब चिनियाँ कम्पनीहरूले विदेशमा व्यापार गर्दा स्थानीय नीति र नियमहरूको पूर्ण पालना गर्दै त्यहीँको समुदायमा समाहित हुनुपर्ने रणनीति लिएका छन् । फोर्डको सफलतापछि सीएटीएलले आफ्नो यो प्रविधि अर्को अमेरिकी अटो जायन्ट जनरल मोटर्स (जीएम)लाई समेत लाइसेन्स दिने तयारी गरिरहेको बुझिएको छ ।