इरानले ६० दिनसम्म विश्वभर तेल बेच्न पाउने

काठमाडौं - स्विट्जरल्यान्डमा इरान र अमेरिकाबीच भएको वार्तापछि अमेरिकाले इरानी तेल बिक्रीमा लगाइएको प्रतिबन्ध अस्थायी रूपमा हटाएको छ । साथै १२ अर्ब डलर बराबरको कोष पनि फुकुवा गरिदिएको छ ।

स्विटजरल्याण्डमा हालै भएको वार्तापछि अमेरिकाले गरेका यी निर्णयबाट दुई देशबीचको तनाव केही कम भएको संकेत देखिएको छ । अमेरिकी अर्थमन्त्री स्कट बेसेन्टले सामाजिक सञ्जाल एक्समा लेख्दै अमेरिकी अर्थ मन्त्रालयले इरानी तेलको उत्पादन, आपूर्ति र बिक्रीका लागि ६० दिने अस्थायी लाइसेन्स जारी गरेको जानकारी दिएका छन् ।

यस निर्णयसँगै आगामी ६० दिनसम्म अर्थात् २१ अगष्टसम्म इरानले आफ्नो तेल र पेट्रोलियमजन्य उत्पादन विश्व बजारमा बिक्री गर्न पाउनेछ । यस अवधिमा अमेरिकी कम्पनीहरूले समेत इरानी तेल खरिद गर्न सक्नेछन् र त्यसको भुक्तानी अमेरिकी डलरमा गर्न सकिनेछ । आवश्यक परे यो व्यवस्था २१ अगस्टपछि नवीकरण गर्न पनि सकिने बताइएको छ । उक्त लाइसेन्सअन्तर्गत इरानले अमेरिकी डलरमा भुक्तानी प्राप्त गर्न सक्नेछ ।

यो कदम स्विट्जरल्यान्डमा अमेरिका र इरानबीच सम्पन्न वार्तापछि चालिएको हो । यसलाई वार्ताको सकारात्मक उपलब्धिका रूपमा हेरिएको छ । अमेरिकी उपराष्ट्रपति जेडी भान्सले वार्तामा उल्लेखनीय प्रगति भएको बताएका छन् । वार्ताका क्रममा इरानले अन्तर्राष्ट्रिय आणविक ऊर्जा एजेन्सी (आईएईए) का निरीक्षकहरूलाई पुन: आफ्नो देशमा प्रवेश गर्न दिने सहमति जनाएको छ ।

साथै, उसले स्ट्रेट अफ होर्मुज समुद्री मार्गबाट जहाजहरूको सुरक्षित आवागमन सुनिश्चित गर्ने प्रतिबद्धता पनि व्यक्त गरेको छ । यसअघि क्षेत्रीय तनाव र द्वन्द्वका कारण तेल ट्यांकरहरूको आवागमन उल्लेखनीय रूपमा घटेको थियो । सुरक्षा चिन्ताका कारण धेरै जहाजहरूले यो मार्ग प्रयोग गर्न छाडेका थिए । तर पछिल्लो सहमतिपछि जहाजहरूको आवागमन पुन: बढ्न थालेको बताइएको छ ।

स्ट्रेट अफ होर्मुज विश्वकै सबैभन्दा महत्वपूर्ण तेल ढुवानी मार्गमध्ये एक हो । विश्वमा निर्यात हुने करिब २० प्रतिशत कच्चा तेल यही मार्गबाट ओसारपसार हुने गर्छ । त्यसैले यहाँ स्थिरता कायम हुँदा विश्वव्यापी तेल तथा ग्यास बजारलाई राहत मिल्ने अपेक्षा गरिएको छ ।

सहमतिअनुसार आगामी ६० दिनसम्म जहाजहरूले कुनै अतिरिक्त शुल्क नतिरी स्ट्रेट अफ होर्मुज पार गर्न सक्नेछन् । त्यसपछि इरान र खाडी क्षेत्रका देशहरूले यस मार्गको दीर्घकालीन व्यवस्थापन तथा सम्भावित शुल्क संरचनाबारे थप छलफल गर्नेछन् ।

यसैगरी इरानका प्रमुख वार्ताकारले अमेरिकासँग १२ अर्ब अमेरिकी डलर बराबरको रोक्का गरिएको कोष फुकुवा गर्ने सहमति पनि भएको बताएको अलजजिराले जनाएको छ ।अमेरिकाले स्विट्जरल्यान्डमा १८ घण्टा लामो गहन वार्तापछि इरानले अन्तर्राष्ट्रिय आणविक निरीक्षणलाई अनुमति दिने प्रतिबद्धता जनाएपछि यो निर्णय गरिएको जनाइएको छ ।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले फुकुवा गरिएका इरानी सम्पत्ति अमेरिकी कृषि उत्पादन खरिद गर्न प्रयोग गरिने बताएका छन् । तर इरानको केन्द्रीय बैंकले उक्त टिप्पणी अस्वीकार गर्दै तेहरान अमेरिकी कृषि वस्तु खरिद गर्न बाध्य नभएको स्पष्ट पारेको छ ।