इन्जिन ओभरहिट के कारणले हुन्छ ? कसरी रोकथाम गर्ने ?

आधुनिक सवारी साधनहरु जुनसुकै मौसममा इन्जिन चलाउन मिल्ने गरि असंख्य हिट सेन्सरहरु र इसीयु नियन्त्रित फ्यानहरु सहितको परिष्कृत कुलिङ सिस्टमले सुसज्जित छन् । तर यी सबै उन्नत सुविधाहरु भए तापनि इन्जिन अझै तातिन सक्छ । हामीले विभिन्न तरिकाल अपनाएर यसरी इन्जिन तातिनबाट बचाउनु पर्ने हुन्छ ।

गाडी ओभरहिट हुनुको कारण
इन्जिन चल्ने क्रममा बढ्ने तापक्रमलाई नियन्त्रण गर्ने कुलिङ सिस्टमका एक वा बढी कम्पोनेन्टको खराबीेको कारणले ओभरहिटिङ हुन्छ । ओभर हिट हुदा इन्जिनको तापक्रम सामान्य सञ्चालन तापक्रम भन्दा धेरै हुन्छ भने यस्तो अवस्थामा लामो समयसम्म गाडी चलाउँदा गम्भीर मेकानिकल क्षति हुन सक्छ ।

इन्जिन ओभरहिट हुनुका सामान्य कारणहरु
कुनै एउटा कारणले मात्र इन्जिन ओभरहिट हुँदैन । यसका विभिन्न कारण हुन सक्छन् ।

१. थर्मोस्टेटको खराबी
इन्जिन संचालनको तापक्रम पुगेपछि थर्मोस्ट्याटले इन्जिनमा प्रवाह हुने कुलेन्टलाई नियन्त्रण गर्छ । खराब वा अड्किएको थर्मोस्ट्याट इन्जिन तातो हुँदा पनि बन्द रहन्छ, जसले गर्दा कुलेन्टले इन्जिनलाई चिस्याउन पाउदैन र इन्जिन अति नै तातो हुन्छ ।

२. खराब वाटर पम्प
खराब वाटर पम्पले कुलेन्टलाई इन्जिनको कुलिङ प्रणालीमा चल्नबाट रोक्छ, जसले गर्दा कुलेन्टको लेभल ठीक भए तापनि इन्जिन बढी तातो हुन्छ ।

३.खराब रेडिएटर वा रेडिएटर क्याप
यदि रेडिएटर ब्लक भएको वा चुहावट भएको छ भने यसले कुलेन्टलाई प्रभावकारी रूपमा चिसो पार्न सक्दैन र इन्जिन धेरै तात्छ । रेडिएटर क्यापले कुलिङ सिस्टमलाई प्रेसराइज गर्छ । क्याप बिग्रिएको वा क्याप भित्रको सिल च्यातिएको अवस्थामा कुलेन्ट चिसो हुनुको सट्टा उम्लिएर बाहिर जान्छ ।

४.रेडिएटर फ्यानको खराबी
गाडीमा हुने दुइवटा रेडिएटर फ्यानले चिसो हावा रेडिएटरमा पठाएर चिस्याउने काम गर्छ । रेडिएटर फ्यान खराब हुदा गाडी धेरै छिटो तात्न थाल्छ ।

ओभरहिटिङ हुनबाट जोगिने उपायहरु
इन्जिन ओभर हिट हुनबाट जोगिनका लागि पनि विभिन्न उपाय अपनाउन सकिन्छ ।

१. नियमित मर्मतसम्भार
इन्जिनलाई ओभरहिटबाट जोगाउने सबैभन्दा राम्रो उपाय भनेको गाडीको नियमित सर्भिसिङ गर्नु हो, जसले गर्दा यो हुनु अघि नै रोकथाम गर्न सकिन्छ । गाडीको मर्मत तालिका पालना गरि विशेषज्ञ प्राविधिकबाट जाच गराउनु पर्छ ।

२ कुलेन्टको जाँच
नियमित कुलेन्टको जाँच गरेर पनि ओभरहिटिङबाट जोगाउन सकिन्छ । कुलेन्ट ट्यांकीको छेउमा कुलेन्ट लेभल कहाँ हुनुपर्छ भनेर संकेत गर्ने रेखाहरू हुन्छन् । नियमित जाँच गरि ट्यांकीको संकेत भित्र कुलेन्ट रहेको सुनिश्चित गर्नुपर्छ ।
चेकजाँचको क्रममा कुलेन्ट फोहोर रहेको वा कुलेन्टको रङ गुमाएको अवस्थामा कुलेन्ट फ्लश गरि नया कुलेन्ट हाल्नु पर्छ ।

इन्जिन धेरै तातो हुन थालेपछि के गर्ने ?
इन्जिन धेरै तातियो भने यो अवस्थामा पनि विशेष सावधानी अपनाउन सकिन्छ ।

१. साइडमा लगेर चिसो हुन दिने
ड्यासबोर्डमा हुने टेम्परेचर गेजले तापक्रम निकै बढेको संकेत गरेपछि गाडीलाइ साइड लगाइ इन्जिन बन्द गर्नुपर्छ । सम्भव भएमा हुड खोलेर यसलाई आफैंमा चिसो हुन दिनुपर्छ ।

२.रेडिएटर क्याप कहिल्यै खोल्नुहुदैन
गाडी ओभर हिट भएको खण्डमा रेडिएटर क्यापलाई कहिल्यै छुने वा खोल्ने गर्नु हुदैन किनभने कुलिङ सिस्टम उच्च प्रेसर र तापक्रममा हुन्छ र गम्भीर जलन हुन सक्छ ।

३.कुलेन्ट रिफिल गर्ने
सबै चिसो भएपछि, बिस्तारै कुलेन्ट ट्यांकीको क्याप खोलेर आवश्यक परे नयाँ कुलेन्टले पुनः भर्नु्पर्छ ।

३.कुलेन्टको होज पाइपहरु जाँच गर्ने
ओभरहिट गाडीमा आफै नहुने भएकाले कुलेन्ट सिस्टमको होज पाइपहरुमा चुहावट भएको, काटिएको वा बिग्रिएको जाँच गर्नुपर्छ । अवस्था हेरेर प्राविधिकको सहयोग लिनु पर्छ ।

सुयोग खनाल
(अटोमोबाइल इन्जिनियर)