भन्सार छलेर आउने स्पेयर पार्ट्सको हिस्सा ४० प्रतिशत भन्दा बढी छ

टु–ह्विलर स्पेयर पार्ट्सको कारोबारमा स्थापित नाम हो श्री अम्बा ग्रुप । यो ग्रुपले हाल नेपाली बजारमा उपलब्ध प्राय सबैजसो ब्रान्डका मोटरसाइकल तथा स्कुटरमा प्रयोग हुने विभिन्न ब्रान्डका स्पेयर पार्ट्सलाई आयत गरी कारोवार गर्दै आएको छ । कम्पनीले आयत गर्ने अधिकांश ब्रान्ड ओइएममा समेत सप्लाई हुने कारण आफूहरुले कारोवार गर्ने स्पेयर पार्ट्स गुणस्तरिय रहेको ग्रुपका प्रवन्ध निर्देशक अरुणकुमार अग्रवाल बताउँछन् । प्रस्तुत छ स्पेयर पार्ट्स व्यावसायका बिबिध विषयमा रहेर उनीसंग गरिएको कुरकानीको सरासंक्षेप :

स्पेयर पार्ट्स ब्यवसायमा श्री अम्वा ग्रुपको पहिचान कस्तो छ ?
टु–ह्विलर स्पेयर पार्ट्समा हामी गुणस्तरिय सामानलाई सुलभ मूल्यमा बिक्री गर्ने कम्पनीको रुपमा चिनिँदै आएका छौ । ब्यवसायको सुरुवातदेखी नै हामीले गुणस्तरमा सम्झौता गरेका छैनौ । हामीसंग जोडिएर यो क्षेत्रमा काम गर्नुहुने रिटेलर ब्यवसायीलाई धेरैभन्दा धेरै प्रोडक्ट रेन्ज उपलब्ध गराउन नयानयाँ ब्रान्ड समेत थपिरहेका छौ । उत्पादक कम्पनी र ग्राहकसंग हाम्रो एकदमै नजिकको सम्वन्ध छ ।

स्पेयर पार्ट्स ब्यवसायको पछिल्लो अवस्था कस्तो पाउनु भएको छ ?
देशको अर्थतन्त्र नै मन्दिमा परेका कारण अहिले अन्य क्षेत्रजस्तै स्पेयर पार्ट्स ब्यवसाय पनि मारमा परिरहेको छ । पहिलो कुरा त अहिले मोटरसाइकल र स्कुटरको बिक्री नै कम भइरहेको छ । जसको प्रत्यक्ष असर स्पेयर पार्ट्स र एसेसोरिज ब्यवसायमा पर्ने नै भयो । टु–ह्विलर स्पेयर पार्ट्सको कारोबारमा अहिले ४० प्रतिशत भन्दा बढीले ह्रास आएको मैले महशुस गरेको छु ।

श्री अम्बा ग्रुपले अहिले कुनकुन ब्रान्डका स्पेयर पार्ट्स आयत गरी कारोवार गर्दै आएको छ ?
अहिले हामीले ओइएएममा सप्लाई हुने भारतको प्रख्यात ब्रान्डहरु रोलोन, महले, उनो मिन्डा तथा स्पार्क मिन्डा, रेन्डर, एआरबी, इन्डुरेन्सका स्पेयर पार्ट्स आयत गरी कारोवार गर्दै आएका छौ । यसैगरी अन्य ब्रान्डमा पावर, ट्रिस्टो र साई ग्रुपका हेल्मेट तथा बडी(फाइवर) पार्ट्स पनि आयत गरी बिक्री गरिरहेका छौ । टु–ह्विलरमा अझ धेरै रेन्ज दिन हामीले नयाँनयाँ ब्रान्डलाई थप्ने तयारी समेत गरिरहेका छौ ।

यो ब्यवसायमा तपाईहरुले भोग्नु परेका त्यस्ता केही समस्याहरु पनि छन् कि ?
भन्सार र राजश्व अनुसन्धान विभागका कारण अहिले हामीले सबैभन्दा ठूलो समस्या भोग्नु परेको छ । भन्सारको मूल्य सूचीमा जे लेख्यो त्यसलाई हामीले मान्नैपर्ने बाध्यकारी अबस्था छ । भन्सारको मूल्य सूची यति धेरै अवैज्ञानिक छ कि त्यसअनुसार सामान ल्याएर बिक्री गर्न सकिने अवस्था नै छैन । मोटरसाइकल र स्कुटरको मोडलपिच्छे फरक प्रकार र मूल्यको सामान आउने भएपनि मूल्य सूचीमा एउटै मूल्यांकन राखिएको छ । जसका कारण सस्तो मूल्यमा आउने सामानलाई पनि महंगो मूल्यांकनमा आधार मानेर छुटाउनु पर्ने अवस्था छ भने महंगो मूल्यमा आउने सामानलाई कम राजश्व तिरेर भन्सार पास गरिदिने प्रचलन छ । भन्सार र राजश्व अनुसन्धानको यस्तो अब्यवाहरिक नितीका कारण हामी ब्यवसायी ठूलो मर्कामा पर्दै आएका छौ । यसले अबैध कारोवारलाई समेत बढवा दिएका कारण राज्यले समेत ठूलो रकम राजश्व गुमाइरहेको छ ।

भन्सारमा आउने यस्ता समस्यालाई समाधान गर्न राज्यले के गर्नुपर्ला ?
उत्पादक कम्पनीले जारी गरेको बिल विजकलाई आधार मानेर भन्सार पास गरिदिंदा सहज हुन्थ्यो भन्ने हाम्रो माग हो । यदि कसैले न्यून विल विजकमा सामान ल्यायो कि भनेर शंका लागेको खण्डमा सम्वन्धित कम्पनीसंग कुरा गरेर चेक गर्न पनि सकिन्छ । तर हाम्रो भन्सार प्रशासन सन्दर्भ मूल्य सूचीलाई संविधानमा लेखिएको कानुनजस्तै मानेर जस्ताको तस्तै लागु गर्न खोज्छ । जुन कुनैपनि हिसावले ब्यवाहरिक छैन । चोरी निकासी रोकेर जेन्यून कारोवारलाई प्रश्रय गर्नुपर्ने अवस्थामा सरकारले त झन उल्टै हामीजस्ता जेन्यूइन व्यवसायीलाई दुख दिने काम गरिरहेको छ ।

चोरी पैठारीमार्फत भित्रिने सामानको अवस्था कस्तो छ ?
स्पेयर पार्ट्सको कुरा गर्नुपर्दा चोरी पैठारीमार्फत आउने सामानको बजारमा अहिले विगविगी नै छ । बजारमा खपत हुने कुल स्पेयर पार्ट्समा अबैध बाटोबाट आउने यस्ता सामानको हिस्सा ४० प्रतिशत भन्दा बढी रहेको मैले पाएको छु । यसरी अवैध कारोवार बढ्नुमा सरकारी नितीले झनै बल पु-याइरहेको छ ।

टु–ह्विलरको एसेम्वल उद्योगसंगै केही हेल्मेट र स्पेयर पार्ट्स समेत स्वदेशमै उत्पादन हुन थालिसकेका छन् । यसमा तपाईको योजना के छ ?
हो, पछिल्लो समय मोटरसाइकल र स्कुटरको एसेम्वल स्वदेशमै हुने लहर चलिरहेको छ । यस्तोमा केही उद्योगले हेल्मेट, ब्याट्री र लुब्रिकेन्ट्स लगायत सामान समेत उत्पादन थालेका छन् । हाम्रो पनि योजना उद्योगमा नै जाने हो । तर अहिलेको अवस्थालाई हेर्दा तत्कालै उत्पादनमा गइहाल्ने मनस्थितीमा हामी छैनौ । हामीले विगत लामो समयदेखी हेल्मेटको पनि कारोवार गर्दै आएका कारण यो क्षेत्रमा राम्रो संभावना देखिँदै आएको थियो । तर पछिल्लो समय मोटरसाइकल र स्कुटरको बिक्री जुन अनुपातमा घटिरहेको छ, यसले भोलिका दिनमा अहिले खुलेका उद्योगलाई समेत संकटमा पार्ने देखिन्छ । संचालनमा भएका पुराना उद्योगको भविष्य नै के होला भनेर सोच्नुपर्ने अवस्थामा नयाँ उद्योग खोल्ने कुरा सान्दर्भिक नहोला । अवस्था सहज भयो भने र सरकारी निती पनि सहयोगी बने हामीले पनि गर्ने भनेको अन्तिममा उद्योग नै हो ।