बजारमा चाइनिज ब्रान्डका ईभी, नयाँलाई स्वागत पुरानालाई कर बढाएर कसिकसाउँ

विश्वको सबैभन्दा ठूलो इलेक्ट्रिक भेइकल अर्थात ईभी उत्पादक राष्ट्र चीन खपतका हिसावले पनि यस्ता सवारीसाधनको सर्वाधिक ठूलो बजार हो । चीनले पछिल्लो समय ईभीका क्षेत्रमा संसारलाई नै चक्मा दिने गरी खोज तथा अनुसन्धान र नयाँ नयाँ विशेषताका सवारीसाधनको विकासलाई तीव्रता दिइरहेको छ । चीनका प्रायः सबैजसो ठूला अटो उत्पादकले ईभी उत्पादन शुरु गरिसकेका छन् भने हरेक वर्ष नयाँनयाँ स्टार्टअप कम्पनी यो क्षेत्रमा आकर्षित भैरहेका छन् ।

नेपालसँग सीमाना जोडिएको र नजिकको छिमेकी राष्ट्र भएका कारण पनि यो देशमा हुने नयाँ खोज तथा अनुसन्धान र विकासले नेपालमा समेत प्रभावित पार्दै जानुलाई सामन्य अर्थमा लिन सकिन्छ । जसको पछिल्लो उदाहरण बनिरहेको छ चाइनिज ब्रान्डका ईभीको नेपाली बजारमा बढ्दै गरेको प्रभाव । नेपाली बजारमा अहिले चीनको सबैभन्दा ठूलो ईभी उत्पादक बीवाईडी देखि आक्रामक बजार विस्तारमा उत्रिएका एमजी र ग्रेटवाल जस्ता ब्रान्डका इलेक्ट्रिक कार उपलब्ध छन् । यहि मेसोमा पछिल्लो समय नयाँ ब्रान्ड नेटा भी समेत थप भएको छ ।

नेटा भीलाई निर्माण गर्ने कम्पनी होजोन मोटर्सले सन् २०१९ देखि चीनमा विभिन्न मोडलका इलेक्ट्रिक कार उत्पादन गर्दै आइरहेको छ । जसमध्ये ७० किलोवाट पावरको नेटा भी नेपाल भित्रिएको हो । यो ईभीलाई नेपाल भित्रिन हालै सरकारले ल्याएको आर्थिक वर्ष २०७९/८० को बजेटमा गरिएको कर सम्वन्धी व्यवस्थाले झनै सहज बनाइदिएको छ । यो बजेटमा सरकारले १०० किलोवाट क्षमतासम्मका यस्ता कारको आयातमा जम्मा १५ प्रतिशत भन्सार तिरेमात्र पुग्ने व्यवस्थालाई निरन्तरता दिँदै त्यसमाथि २०० किलोवाट सम्ममा १५ प्रतिशत भन्सार र ३० प्रतिशत अन्तःशुल्क वृद्धि गरिदिएका कारण नेटा भीलाई बजारमा प्रतिस्पर्धा गर्न सहज देखिएको हो ।

बजारमा अहिले चीन लगायत भारत, कोरिया र जापानबाट यस्ता गाडी आयात भैरहेका छन् । जसमध्ये १०० किलोवाट सम्मको पावरमा कोरियन अटो निर्माता हुन्डाइको कोना, भारतीय अटो निर्माता टाटाको नेक्सन तथा टिगोर र चाइनिज निर्माता बीवाईडीको ई६ मोडलमात्र उपलब्ध छन् । वाँकी रहेका अन्य मोडलहरुमा एमजी जेडएस, हुन्डाई आयोनिक, निसान लिफ, किया निरो र ग्रेटवाल ब्रान्डको ओरा गुड क्याट १०० किलोवाट भन्दा माथि क्षमताका हुन् ।

यसअघि सरकारले सवै मोटर क्षमताका यस्ता कारमा लाग्ने करमा छुट र सहुलियत दिएका कारण यसअघि १०० देखि २०० किलोवाट क्षमतासम्मका माथि उल्लेखित कारहरुको बिक्रीले गति लिन थालिसकेको थियो । सोही कुरालाई मध्यनजर गर्दै कियाले ईभी६ र बीवाईडीले एट्टो ३ मोडल ल्याउने तयारी थालेका थिए । तर यसरी तयारी थालिरहँदा एक्कासी बजेटमा भारी मात्राले भन्सार र अन्तःशुल्क वृद्धि गरिदिएपछि हाल कारोबार भैरहेका र आउने क्रममा रहेका १०० किलोवाट पावरमाथिका ईभीको भविष्य धर्मसंकटमा परेको छ ।

यो बजेटले कम मोटर पावर भएका ईभीलाई प्रोत्साहन र धेरै पावर भएकालाई कसिकसाउँ गर्ने नीति लिएपछि बजारमा एकाध बाहेक अन्य ईभीको विस्तार सोचेअनुरुप नहुने प्रष्ट देखिन्छ । यस्तो अवस्थामा यदि यो नीति लामै समयसम्म रहिरह्यो भने भोलिका दिनमा कम मोटर पावर भएका नयाँ नयाँ ब्रान्ड भित्रिँदै जाने र हाल लोकप्रिय वनिरहेका अर्थात बन्ने क्रममा रहेका स्थापित ब्रान्डका नेपाल भित्रिने सम्भावित कारको बजार खुम्चिने लगभग निश्चित प्रायः छ ।

चाइजिन ब्रान्डकै कुरा गर्नुपर्दा हालको बजेटले नेटा भी वाहेक अन्य सवैजसो ब्रान्डलाई असहज परिस्थिति पैदा गरिदिएको छ । यसले यसअघि सर्वाधिक रुचाइएको एमजी जेडएस ईभी, हुन्डाई आयोनिक, ओरा गुड क्याट, निसान लिफ र किया निरोको बजार खुम्चिदै जाने र आउने क्रममा रहेका किया ईभी६ तथा बीवाईडी एट्टो३ लगायत अन्य ब्रान्डका ईभीको नेपाल प्रवेश अनिश्चित बनाइदिएको छ ।